Czy wiesz, czym jest reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)?

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), zwane jest również potocznie goścem. Jest to przewlekła, zapalna choroba autoimmunologiczna, która atakuje nie tylko stawy, ale także inne narządy i układy, w tym skórę, oczy, płuca, serce i naczynia krwionośne.
W przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów, układ odpornościowy błędnie atakuje zdrowe komórki w organizmie Pacjenta. Występuje stan zapalny (bolesny obrzęk) w obrębie i wokół dotkniętych stawów. Reumatoidalne zapalenie stawów może zwykle dotyczyć kilku lub wielu stawów kończyn górnych i dolnych. Błona maziowa, wyścielająca stawy ulega uszkodzeniu oraz występuje stan zapalny. Prowadzi to do uszkodzenia stawu i może powodować długotrwały lub przewlekły ból, deformację stawów i zmniejszenie ogólnej ruchomości. Zmiany te są wynikiem aktywnego zapalenia błony maziowej (zapalenie wewnętrznej wyściółki stawu) wraz z uwalnianiem enzymów cytolitycznych, które uszkadzają chrząstkę i leżące poniżej części kości.

Reumatoidalne zapalenie stawów w Europie

W krajach rozwiniętych, w tym w Polsce, choroba ta występuje u około 1% populacji. RZS występuję aż 3 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Choroba ta zwykle pierwsze objawy daje między 30, a 50 rokiem życia, choć znane są również postacie młodzieńcze, rozwijające się u dzieci i młodzieży.
Ponad 100 milionów osób w Unii Europejskiej cierpi na reumatoidalne zapalenie stawów, z czego 40 milionów jest aktywne zawodowo.

Jakie są przyczyny reumatoidalnego zapalenia stawów?

W reumatoidalnym zapaleniu stawów dochodzi do rozregulowania układu immunologicznego, z powodu połączonego działania czynników genetycznych, immunologicznych i środowiskowych. Proces chorobowy ma miejsce, gdy układ odpornościowy organizmu atakuje własne zdrowe komórki. Dokładne przyczyny reumatoidalnego zapalenia stawów są nadal nieznane, ale niektóre czynniki mogą zwiększać ryzyko wystąpienia choroby:

• Czynniki genetyczne – osoby urodzone z określonymi genami – HLA (human leukocyte antigen) klasy II, są w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na RZS. Zwłaszcza jeśli występują czynniki stylu życia, takie jak palenie, otyłość i inne,
• Wiek – choroba może rozpocząć się w każdym wieku, ale najczęściej objawia się u osób w wieku 40-50 lat,
• Płeć – kobiety chorują dwa do trzech razy częściej niż mężczyźni,
• Palenie,
• Otyłość.

Objawy reumatoidalnego zapalenia stawów

Specyficzne oznaki i objawy reumatoidalnego zapalenia stawów mogą obejmować:

• Ból więcej niż jednego stawu,
• Sztywność w więcej niż jednym stawie,
• Obrzęk więcej niż jednego stawu.

Pacjenci mogą mieć również dolegliwości ogólne, takie jak gorączka, utrata masy ciała, zmęczenie, dyskomfort.
Charakterystyczne jest, że objawy stawowe, w RZS, występują symetrycznie w stawach rąk i stóp. Poza bólem występuje obrzęk dotkniętych stawów, ból i przedłużona poranna sztywność. W przypadku progresji choroby i nieodpowiedniego leczenia, u Pacjenta obserwuje się ograniczenia ruchowe, deformacje stawów z przykurczami i zesztywnieniem.

Jak diagnozuje się reumatoidalne zapalenie stawów?

W celu potwierdzenia rozpoznania, u Pacjenta, wykonuje się następujące badania:

• ESR, białko C-reaktywne (CRP),
• Czynnik reumatoidalny (RF) – wyniki są pozytywne u 75% do 85% Pacjentów,
• Przeciwciała przeciw cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi (ACCP). Te przeciwciała mogą być obecne u Pacjenta na lata przed faktycznym ujawnieniem się choroby,
• Test na przeciwciała przeciwjądrowe (ANA).

• RTG – szukanie zmian radiologicznych, w tym osteoporozy okołostawowej, zwężenia szpary stawowej, nadżerek kostnych i deformacji stawów,
• Rezonans magnetyczny (MRI) i USG stawów to inne techniki, które mogą pomóc w ustaleniu diagnozy.

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS)

Standardowe leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów obejmuje następujące grupy leków:

• Leki przeciwreumatyczne modyfikujące przebieg choroby (DMARD): metotreksat, leflunomid, sulfasalazyna, cyklosporyna,
• Kortykosteroidy – metylprednizolon, prednizolon,
• Leczenie objawowe niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) – diklofenak, naproksen.

Monoterapia lekami przeciwreumatycznymi modyfikującymi przebieg choroby daje w dłuższej perspektywie niezadowalające rezultaty. Zazwyczaj standardowa terapia łączy DMARD z lekami immunosupresyjnymi i kortykosteroidami w małych dawkach. Część Pacjentów przerywa takie leczenie z powodu utraty skuteczności lub skutków ubocznych.

Innowacje w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów

Leczenie lekami biologicznymi

Po 2010 roku w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów zaczęto stosować nową grupę leków – biologiczne leki przeciwreumatyczne modyfikujące przebieg choroby (bDMARD). W przeciwieństwie do poprzednich grup leków syntetycznych, biologiczne DMARD są wytwarzane przy użyciu biotechnologii. Zostały one zaprogramowane, aby działały jak naturalne białka w układzie odpornościowym Pacjenta. Biologiczne DMARD zapewniają ukierunkowaną odpowiedź na określone elementy stanu zapalnego, tym samym nie blokują odpowiedzi całego układu odpornościowego. Leki biologiczne hamują różne białka, receptory i komórki wywołujące stany zapalne, takie jak interleukina 6 (IL-6), interleukina 1 (IL-1), białko C-reaktywne. Niektóre z leków z tej grupy to tocilizumab, anakinra, abatacept.

Inhibitory kinazy Janusa (JAK)

Jest to nowsza podgrupa bDMARD. Na rynku dostępne są w formie tabletek. Leki należące do tej grupy to między innymi tofacitinib, upadacitinib, baricitinib.

Inhibitory TNF-alfa

Inhibitory TNF-alfa również zaliczane są do leków biologicznych. Przedstawicielami tej grupy leków jest adalimumab, infliksymab, etanercept. Inhibitory TNF-alfa mają szybki początek działania i dobry profil bezpieczeństwa.
Najnowszym trendem w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów jest łączenie leków biologicznych i niektórych leków z grupy syntetycznej (najczęściej Methotrexat). Najnowsze dane pokazują, że taka kombinacja leków jest bardzo skuteczna we wczesnych stadiach choroby.

Czym są Badania Kliniczne? 

Badania Kliniczne to badania medyczne z udziałem ludzi. Pacjenci uczestniczący w Badaniu Klinicznym przechodzą różne oceny stanu zdrowia. Badania Kliniczne zapewniają Pacjentowi odpowiednią i innowacyjną terapię, która wciąż jest badana. Pacjent otrzymuje regularną i obiektywną opiekę zdrowotną, o ustalonych standardach międzynarodowych, adekwatną do jego stanu zdrowia. Wszystkie procedury i oceny stanu zdrowia Pacjenta nic go nie kosztują.  

Pacjent a Badania Kliniczne 

RZS to choroba, która stanowi problem, dla części populacji. Powoduje trwały dyskomfort fizyczny i psychiczny Pacjenta oraz ma znaczący wpływ na jego aktywność społeczną.  
Rozważanie udziału w Badaniu Klinicznym może mieć różne powody. Jednak obowiązkiem Badacza jest właściwe poinformowanie Pacjenta, co do specyfiki Badania oraz upewnienia się, że Pacjent rozważa udział w Badaniu Klinicznym dobrowolnie. Oznacza to, że nie wywiera się na Pacjenta żadnej presji, a on doskonale rozumie wszystkie aspekty Badania.
Jako Uczestnik Badania Klinicznego musisz wiedzieć, że otrzymasz odpowiednią opiekę medyczną i będziesz na bieżąco informowany o swoim stanie zdrowia.  
Opieka okazywana Pacjentowi jest istotną częścią Badań Klinicznych. Badania Kliniczne pozwalają Pacjentowi monitorować jego stan zdrowia. Wszystko to odbywa się w najbardziej innowacyjny i obiektywny sposób.  
Będąc Uczestnikiem Badania Klinicznego, w ramach zapewnienia bezpieczeństwa, w Badaniach Klinicznych, otrzymujesz wysokiej jakości opiekę medyczną, za którą nie musisz płacić! 
Biorąc udział w Badaniach Klinicznych przyczyniasz się do znalezienia nowych opcji terapeutycznych, które mogą być skuteczniejsze i bezpieczniejsze dla Pacjentów. To nie są tylko statystyki! Uczestnicząc w Badaniu Klinicznym pomagasz w rozwoju medycyny i poprawie jakości życia!

Bibliografia:

• Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów syntetycznymi i biologicznymi lekami modyfikującymi przebieg choroby. Podsumowanie zaleceń EULAR 2013. Med. Prakt., 2014; 1: 33–41
• Interna Szczeklika : podręcznik chorób wewnętrznych 2012. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2012, s. 1799. ISBN 978-83-7430-336-1.
• https://emedicine.medscape.com/article/331715-overview#a5 
• https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/rheumatoid-arthritis/symptoms-causes/syc-20353648 
• https://www.healthline.com/health/rheumatoid-arthritis 
• https://www.medinfo.bg/spisanie/2010/4/statii/biologichni-sredstva-za-lechenie-na-revmatoiden-artrit-878