W tym artykule zapoznasz się z najnowszymi osiągnięciami dotyczącymi szczepieniom przeciw grypie. Aby zrozumieć istotę tematu, należy najpierw podać kilka wyjaśnień dotyczących natury grypy oraz tego, czym są szczepionki.
Co to jest grypa?
Grypa to infekcja wirusowa atakująca układ oddechowy, występująca zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Grypa jest wywoływana przez wirusa grypy. Nie należy jej jednak mylić z tzw. „grypą jelitową”, która wywoływana jest m. in. Przez rotawirusy.
U większości ludzi grypa ustępuje samoistnie bez specjalnego leczenia. Mimo to Pacjenci muszą zachować ostrożność, ponieważ niektóre powikłania grypy mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Grypa i infekcje sezonowe zajmują pierwsze miejsce na świecie pod względem częstotliwości i liczby zachorowań. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) co roku od 5 do 30% populacji choruje na grypę. Niestety, u pewnej liczby Pacjentów, grypa prowadzi do poważnych powikłań, w tym śmierci.
Grypa jest wywoływana przez wirus grypy, który atakuje nos, gardło i płuca. Istnieją dwa główne typy wirusa grypy – typ A i typ B.
Wirusy grypy rozprzestrzeniają się w powietrzu, gdy ludzie rozmawiają, kaszlą lub kichają (drogą kropelkową). Rzadziej zdarza się, że osoba zarazi się grypą poprzez bezpośredni kontakt, na przykład dotykając zakażonej powierzchni, a następnie dotykając ust, nosa i oczu bez uprzedniego umycia rąk.
Pacjenci są najbardziej zaraźliwi w ciągu pierwszych 3 – 4 dni po wystąpienia choroby. Nie oznacza to jednak, że chory przez ostatnie kilka dni nie roznosił grypy nieświadomie. Istnieje wiele przypadków, w których osoby dorosłe, bezobjawowe rozprzestrzeniają wirusa na jeden dzień przed wystąpieniem jakichkolwiek objawów, a zatem mogą zarażać innych do 7 dni po zachorowaniu. Jednak zdarzają się przypadki u niemowląt i Pacjentów z osłabionym układem odpornościowym, które mogą zarażać inne osoby przez znacznie dłuższy czas.
Objawy grypy
Wirus grypy jest typowy dla zimnych miesięcy (listopad-marzec). Zwykle objawia się w ciągu 2 do 4 dni od zakażenia. Ale jak już wspomnieliśmy, nie jest wykluczone, że pierwsze objawy pojawią się od pierwszego do czwartego dnia od kontaktu z wirusem.
Na początku grypa naśladuje zwykłe przeziębienie, z katarem, kichaniem i bólem gardła. Różnica między grypą, a zwykłym przeziębieniem polega na tym, że zazwyczaj przeziębienie rozwija się stopniowo, a grypa objawia się w sposób nagły. Przechodząc przez kolejne etapy grypy, chory Pacjent może odczuwać różne objawy, w tym:
- Gorączka,
- Dreszcze i zimne poty,
- Katar lub zatkany nos,
- Suchy, uporczywy kaszel,
- Ból gardła,
- Duszność,
- Osłabienie,
- Ból oczu.
Często występują również wymioty i biegunka, choć głównie u dzieci. Choć wiele osób uważa, że grypa to tylko cięższe przeziębienie, nie należy lekceważyć tej choroby. Istnieje wiele powikłań związanych z chorobą, które prowadzą do stanów zagrażających życiu. Infekcja wirusem grypy może prowadzić do infekcji ucha, bakteryjnego zapalenia płuc, infekcji zatok i zapalenia mięśnia sercowego. Grypa jest szczególnie niebezpieczna dla osób z niektórych grup ryzyka, takich jak:
- Pacjenci z przewlekłymi schorzeniami, takimi jak astma, niewydolność serca i cukrzyca,
- Małe dzieci w wieku od 6 miesięcy do 5 lat,
- Osoby starsze – po 65 roku życia,
- Kobiety w ciąży i te, które niedawno rodziły,
- Pacjenci z upośledzonym układem odpornościowym.
Czym są szczepionki?
Szczepionki to produkty medyczne, które wprowadzają do organizmu określone antygeny. Antygeny są to obce organizmowi ludzkiemu mikroorganizmy, ich cząsteczki lub białka. W swojej naturalnej postaci te mikroorganizmy powodują określoną chorobę. Po podaniu antygenu, układ odpornościowy zaszczepionego Pacjenta buduje swoistą ochronę złożoną z przeciwciał, zwaną odpornością nabytą, przeciwko odpowiadającemu mu mikroorganizmowi. Antygeny w szczepionkach to żywe, osłabione lub zabite mikroorganizmy, ich części lub produkty ich metabolizmu.
Zgodnie z technologią produkcji, szczepionki przeciw grypie dzielą się na trzy typy:
- Inaktywowane szczepionki zawierają wirusa wyhodowanego w kontrolowanych warunkach, a następnie zabijanego przez wysoką lub niską temperaturę, promieniowanie lub środek chemiczny. Wirus traci funkcje życiowe i przestaje się replikować (namnażać). Białka z jego powierzchni pozostają jednak nienaruszone i mogą wywołać odpowiedź immunologiczną organizmu gospodarza (szczepionego Pacjenta). Szczepionki te wymagają podania dawki przypominającej, po określonym czasie.
- Szczepionki żywe atenuowane – zawierają wirusy o bardzo osłabionych funkcjach życiowych. Zwykle te szczepionki nie wymagają dawki przypominającej. Nie są one jednak odpowiednie dla Pacjentów z osłabionym układem odpornościowym.
- Rekombinowane – znacznie szybsze w produkcji niż szczepionki oparte na produktach jajecznych i kulturach komórkowych. Wykorzystując technologię rekombinacji, firmy farmaceutyczne łatwo i szybko dostosowują się do zapotrzebowania na szczepionki w danym sezonie grypowym.
Aktualna immunoprofilaktyka przeciw grypie w sezonie grypowym 2022-2023
Ze względu na globalny charakter występowania grypy, ewoluujący charakter krążących wirusów grypy oraz znaczący wpływ wirusa na społeczeństwo, Światowa Organizacja Zdrowia ustanowiła Globalny System Nadzoru i Reagowania na Grypę (GISRS). Do systemu włączone są Ośrodki Badawcze Grypy z wielu krajów, na całym świecie. Pozwala to na przesyłanie najbardziej aktualnych danych do Światowej Organizacji Zdrowia. Zgodnie z informacjami uzyskanymi z tych ośrodków badawczych sporządzono stosunkowo dokładną prognozę krążących szczepów grypy, z podziałem na kontynenty. Globalny system nadzoru i reagowania na grypę nie tylko dostarcza informacji dotyczących spodziewanego konkretnego szczepu, ale także dostarcza niezbędnych danych medycznych wymaganych do wyprodukowania potrzebnych szczepionek przeciw grypie.
Ponieważ niektóre części populacji są bardziej narażone na problemy zdrowotne związane z grypą, Światowa Organizacja Zdrowia zaleca i zdecydowanie zachęca do profilaktyki poprzez szczepienia dla:
- Dzieci w wieku od 6 miesięcy do 5 lat,
- Kobiety w ciąży,
- Osoby powyżej 65 lat,
- Pacjenci z chorobami przewlekłymi,
- Pracowników ochrony zdrowia.
Na sezon grypowy 2022-2023 Światowa Organizacja Zdrowia przedstawiła głównie szczepionki czterowalentne, jako zalecenia dla krajów półkuli północnej. Szczepionki te zawierają antygeny dwóch szczepów typu A i dwóch szczepów typu B.
Wirusy grypy typu A to Darwin (A/H3N2), odkryty w 2021 roku, oraz znany od kilku lat szczep Victoria (A/H1N1).
Z wirusów grypy typu B uwzględniono nowy szczep – Austria, wyizolowany w 2021 r., oraz szczep Phuket, wyizolowany w 2013 r.
Na półkuli północnej Światowa Organizacja Zdrowia zaleca również szczepionki trójwalentne, które w stosunku do szczepionki czterowalentnej, zawierają jeden szczep grypy mniej.
Szczepionki przeciw grypie są dostępne do podawania w postaci zastrzyków. Najczęściej stosowane szczepionki przeciw grypie na ten sezon (2022-2023) to Vaxigrip, Influvac Tetra i Fluarix Tetra.
Jeśli chcesz się zaszczepić lub uzyskać więcej informacji na temat dostępnych szczepionek przeciw grypie w Twojej okolicy, w tym o tym, która z nich jest najbardziej odpowiednia dla Ciebie, nie wahaj się skontaktować ze swoim Lekarzem rodzinnym lub innymi przedstawicielami ochrony zdrowia, w celu uzyskania porady!
Innowacje w szczepionkach przeciw grypie – co zmieniło się w ciągu ostatnich kilku lat?
Rozwój szczepionek przeciw grypie to niezwykle dynamiczny proces, w który zaangażowanych jest wiele światowych firm farmaceutycznych. Chęć poszukiwania co roku nowych szczepionek przeciwko grypie jest spowodowana ciągłymi mutacjami krążących wokół nas wirusów. W konsekwencji Badacze muszą prowadzić więcej Badań Klinicznych szczepionek, badając szczepionki o szerszym spektrum działania. Wiodącym celem naukowców na całym świecie jest stworzenie „uniwersalnej” szczepionki, skutecznej przez długi czas i jednocześnie działającej przeciwko grypie i jej odmianom sezonowym.
W ciągu ostatnich kilku lat naukowcom z powodzeniem udało się wprowadzić znaczące ulepszenia szczepionek przeciw grypie, poprawiając ich skuteczność i technologie produkcji oraz zwiększając ich dostępność dla populacji.
W 2022 roku zatwierdzono czterowalentną szczepionkę firmy Sanofi Fluzone Quadrivalent. Szczepionka zawiera cztery razy więcej antygenów niż standardowe szczepionki przeciw grypie. Wyższa zawartość antygenów prowadzi do lepszej odpowiedzi immunologicznej, a tym samym do lepszej ochrony przed grypą. Dotychczasowe Badania Kliniczne wykazały, że szczepionka przeciw grypie Fluzone Quadrivalent, jak również dwie inne szczepionki przeciw grypie – Flublok Quadrivalent (szczepionka rekombinowana) i Fluad Quadrivalent, są znacznie skuteczniejsze niż standardowa dawka szczepionki przeciw grypie bez adiuwantu. Biorąc pod uwagę ich skuteczność, te trzy szczepionki są zalecane dla osób powyżej 65 roku życia na sezon grypowy 2022-2023. Flublok Quadrivalent polecany jest również dla osób powyżej 18 roku życia.
Inne czterowalentne szczepionki, które zostały zatwierdzone przez organy regulacyjne w 2022 r., to Afluria Quadrivalent dla Pacjentów w wieku od 6 miesięcy do 64 lat oraz FluLaval Quadrivalent i Flucelvax Quadrivalent dla Pacjentów w wieku powyżej 6 miesięcy.
Ciekawostką jest, że największą uwagę, w dziedzinie produkcji szczepionek, skupia się obecnie na technologii mRNA. Przy pomocy technologii mRNA szczepionki są produkowane nie przy użyciu inaktywowanych lub osłabionych wirusów, a z wykorzystaniem informacji genetycznej, która umożliwia układowi odpornościowemu walkę z grypą w przypadku kontaktu z wirusem w przyszłości. Jeśli takie szczepionki uzyskają akceptację, będzie to ogromny krok w kierunku szybkiego wytwarzania i lepszej dostępności do skutecznych szczepionek przeciw grypie.
Proszę wziąć pod uwagę, że wszystkie wymienione w powyższej sekcji szczepionki przeciw grypie mają charakter informacyjny. Mają one jedynie przedstawienie obecnie dostępnych szczepionek zapobiegających grypie. Dlatego przed podaniem jakiejkolwiek szczepionki przeciw grypie skonsultuj się z Lekarzem.
Czym są Badania Kliniczne?
Badanie Kliniczne to badanie medyczne z udziałem ludzi (Pacjentów bądź Zdrowych Ochotników). Pacjenci uczestniczący w Badaniach Klinicznych przechodzą różnego rodzaju, szczegółowe oceny stanu swojego zdrowia. Badania Kliniczne zapewniają Pacjentowi odpowiednią i innowacyjną terapię, która wciąż jest w trakcie badania. Pacjent otrzymuje regularną i obiektywną opiekę zdrowotną, o ustalonych standardach międzynarodowych, dopasowaną do jego aktualnego stanu zdrowia. Wszystkie procedury i oceny stanu zdrowia Pacjenta, w ramach Badań Klinicznych, nic go nie kosztują.
Czy są jakieś Badania Kliniczne dotyczące szczepionek na grypę?
Tak, są. W rzeczywistości bez nich nie byłoby dostępnych opcji dla Pacjentów z jakąkolwiek chorobą.
Jesteś zainteresowany udziałem w Badaniach Klinicznych dotyczących szczepionek na grypę?
Po pierwsze – musisz wyrazić świadomą zgodę. Jest to proces, w ramach którego Lekarz dostarczy Ci pisemny dokument o nazwie Świadoma Zgoda. Formularz ten zawiera informacje dotyczące wszystkich procedur, w których Pacjent może uczestniczyć, w trakcie Badania Klinicznego. Pacjent i Lekarz omówią każdą część Badania, a Lekarz wyjaśni Pacjentowi wszystkie procedury, w których będzie on brał udział. Następnie Lekarz odpowie na wszystkie pytania Pacjenta. Jeżeli po dyskusji Pacjent zdecyduje się wziąć udział w Badaniu Klinicznym, Lekarz poprosi go o podpisanie Formularza Świadomej Zgody.
Na koniec Lekarz sprawdzi, czy spełniasz określone kryteria włączenia. Następnie, gdy potwierdzi, że Badanie Kliniczne jest dla Ciebie odpowiednie – możesz rozpocząć badaną terapię.
Pacjent w Badaniach Klinicznych
Grypa jest chorobą wirusową, której nie należy lekceważyć, ponieważ ryzyko poważnych problemów zdrowotnych jest niezwykle wysokie. Nie ma lepszego sposobu ochrony siebie i swoich bliskich niż szczepienia. Lekarze na całym świecie zdecydowanie zalecają coroczne szczepienie się przeciw grypie.
Każdy Pacjent ma swoją historię walki z chorobą i przez to może rozważać udział w Badaniach Klinicznych z bardzo różnych powodów. Niemniej obowiązkiem Badacza jest właściwe poinformowanie Pacjenta o szczegółach Badania i upewnienie się, że Pacjent dobrowolnie rozważa udział danym Badaniu Klinicznym. Oznacza to, że nie wywiera się na Pacjenta żadnej presji, a sam Pacjent doskonale rozumie badawczy aspekt interwencji.
Jako Uczestnik Badania Klinicznego musisz wiedzieć, że otrzymasz odpowiednią opiekę medyczną i będziesz na bieżąco informowany, o swoim stanie zdrowia.
Opieka okazywana Pacjentowi jest istotną częścią Badań Klinicznych, a same Badania pozwalają Pacjentowi monitorować jego stan zdrowia. Wszystko to odbywa się w najbardziej innowacyjny i obiektywny sposób.
Pacjent biorący udział w Badaniu Klinicznym nie musi się martwić się o to, ile będą go kosztować badania i wizyty. Jako Pacjent w Badaniu Klinicznym nie tylko otrzymujesz wysokiej jakości opiekę zdrowotną, ale nie musisz za nią również płacić.
Biorąc udział w Badaniach Klinicznych przyczyniasz się do znalezienia nowych opcji terapeutycznych, które mogą być skuteczniejsze i bezpieczniejsze dla Pacjentów. To nie są tylko statystyki! Uczestnicząc w Badaniu Klinicznym pomagasz w rozwoju medycyny i poprawie jakości życia ludzi na całym świecie!
Bibliografia:
- "Innovative treatments and current therapies for Flu- Influenza," article by Dr. Yakimov
- "What are vaccines," article by Dr. Yakimov
- https://www.who.int/health-topics/influenza-seasonal?gclid=EAIaIQobChMI39-LnoLz-gIVTv13Ch18SgIsEAAYASAAEgKbNfD_BwE#tab=tab_1
- https://www.immunize.org/catg.d/p4072.pdf
- https://www.cdc.gov/flu/prevent/qa_fluzone.htm
- https://www.cdc.gov/flu/prevent/adjuvant.htm
- https://www.cdc.gov/flu/professionals/acip/2022-2023/acip-table.htm
- https://www.fda.gov/vaccines-blood-biologics/lot-release/influenza-vaccine-2022-2023-season
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9162156/
- https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT05566639?term=mRNA-1010-P302&&draw=2&&rank=1
