Czy wiesz, czym jest przewlekła choroba nerek?

Przewlekłą chorobę nerek (PChN) definiuje się jako trwałe uszkodzenie funkcji i/lub struktur nerek trwające ponad trzy miesiące. Podstawową funkcją nerek jest filtrowanie krwi i usuwanie (poprzez mocz) metabolitów i dodatkowych płynów z organizmu, składników żywności, substancji ze środowiska lub wszelkich leków, które przyjmuje dana osoba. Do niedawna choroba ta była lepiej znana jako „przewlekła niewydolność nerek”. Jednak uszkodzenia nie dotyczą tylko nerek, a bardziej odpowiednia nazwa została ustalona na całym świecie, odnosząc się do przewlekłej choroby nerek. PChN wynika z powikłań szerokiego spektrum chorób, zarówno układu wydalniczego, jak i innych narządów i układów. Dlatego diagnozowanie i leczenie tej choroby jest czasem nie lada wyzwaniem dla specjalistów. Niestety w końcowych stadiach choroby konieczna jest hemodializa lub przeszczep nerki. Terapia wymaga znacznych nakładów finansowych, a w niektórych krajach uzyskanie dostępu do odpowiedniego i skutecznego leczenia jest dość trudny.

Rozprzestrzenianie się przewlekłej choroby nerek w Europie

Ponad 4 miliony osób w Polsce cierpi na przewlekłą chorobę nerek, ale tylko 200 000 jest oficjalnie zdiagnozowanych. Jest to druga pod względem częstości występowania choroba przewlekła w naszym kraju. Rok 2020 pokazał, że około 100 milionów ludzi w Europie cierpi na przewlekłą chorobę nerek. Co więcej, szacuje się, że wydatki systemów opieki zdrowotnej w krajach europejskich związane z przewlekłą chorobą nerek należą do najwyższych. Koszty te obliczono na około 140 miliardów euro rocznie.

Przyczyny przewlekłej choroby nerek

Do najczęstszych przyczyn przewlekłej choroby nerek należą:

• Cukrzyca typu 1 lub typu 2 – słabo kontrolowana,
• Wysokie ciśnienie krwi – może uszkodzić cienkie naczynia włosowate w kłębuszkach nerkowych (główne jednostki filtrujące nerki),
• Upośledzony przepływ moczu z powodu chorób przewlekłych, na przykład kamieni nerkowych, policystycznych nerek, kłębuszkowego zapalenia nerek, chorób prostaty i zaburzeń związanych z nowotworami,
• Zwężenie tętnicy nerkowej,
• Wrodzone wady układu wydalniczego,
• Choroby autoimmunologiczne,
• Zatrucie takimi substancjami jak:
  • leki – na przykład niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ),
  • środki chemiczne, takie jak ołów,
  • substancje odurzające.

Objawy przewlekłej choroby nerek

Objawy zależą od ciężkości podstawowych schorzeń, które ma Pacjent. Jednak zazwyczaj Pacjent nie zgłasza żadnych dolegliwości do czasu ostatecznego uszkodzenia nerek. Powodem tego jest to, że ludzkie nerki są wysoce przystosowane do zmian. Jednak podstawowe objawy, których może doświadczać Pacjent, związane są z niżej wymienionymi problemami zdrowotnymi:

• Zmniejszone wydalanie moczu lub całkowity brak jego produkcji (oliguria oraz anuria),
• Brak równowagi w wymianie minerałów i elektrolitów – sodu, potasu, magnezu, wapnia, prowadzący do dodatkowego zatrzymania płynów, zaburzeń rytmu serca, zmniejszenia gęstości kości i innych powikłań,
• Zaburzenia w produkcji niektórych hormonów, w tym reniny, parathormonu i erytropoetyny. W rezultacie wpływa to na kilka procesów organizmu związanych z funkcjami tych hormonów. W związku z tym Pacjent może mieć anemię, osteoporozę, nadciśnienie tętnicze.

Ponadto przewlekła choroba nerek to schorzenie najczęściej charakteryzujące się (choć nie tylko) następującymi objawami:

• Ból pleców,
• Pojawienie się krwi w moczu (krwiomocz)
• Ciemny kolor moczu,
• Zmniejszona ilość wydalanego moczu (oliguria),
• Obrzęk nóg i ramion,
• Duszność spowodowana rozwojem obrzęku płuc,
• Podwyższone ciśnienie krwi,
• Łatwe zmęczenie z powodu rozwoju niedokrwistości (anemii),
• Utrata apetytu,
• Skurcze mięśni i drgawki,
• Szybka i niewyjaśniona zmiana masy ciała.

Stopnie przewlekłej choroby nerek

Przewlekła choroba nerek ma pięć etapów. Każdy z nich determinowany jest innym współczynnikiem przesączania kłębuszkowego (GFR), czyli sprawnością czynności nerek. W pierwszym etapie GFR może być na normalnym poziomie, ale istnieją dowody na obecność albuminy w moczu. Wreszcie, w najcięższym stadium – piątym stadium PChN, nerki całkowicie przestają pracować lub działają nieprawidłowo.
W przypadku niewydolności nerek Pacjent musi koniecznie przejść na hemodializę i omówić możliwość przeszczepienia nerki.

Diagnostyka przewlekłej choroby nerek

Jak już wspomniano, wczesna diagnoza PChN może być trudna, ponieważ w początkowych etapach choroba nie daje żadnych widocznych objawów. Z tego powodu, aby zapobiec poważnym i nieodwracalnym uszkodzeniom nerek, Lekarze zalecają regularne badania przesiewowe osobom, które są w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania. Takimi osobami są Pacjenci z obciążeniem rodzinnym cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, kamicą nerkową lub ogólnoustrojowymi chorobami autoimmunologicznymi. Badania przesiewowe są zwykle wykonywane przez Lekarza pierwszego kontaktu, przy profesjonalnej pomocy Nefrologa (Lekarza specjalizującego się w chorobach nerek). Najpierw wykonywane jest badanie laboratoryjne poziomu kreatyniny i ogólne badanie moczu oraz USG układu moczowego. W przypadku podejrzenia Przewlekłej Choroby Nerek, Pacjentowi zlecane są bardziej szczegółowe badania. PChN definiuje się jako uszkodzenie nerek z GFR <60 ml/min/1,73 m2 utrzymujące się przez ponad trzy miesiące.

Leczenie przewlekłej choroby nerek     

Leczenie przewlekłej choroby nerek zależy od stopnia zaawansowania choroby oraz towarzyszących stanów i powikłań. W leczeniu Pacjenta mogą uczestniczyć specjaliści z różnych dziedzin medycyny, m.in. Kardiologii, Endokrynologii, Nefrologii, Urologii, Reumatologii itp.
Ponieważ wielu Pacjentów z przewlekłą chorobą nerek cierpi jednocześnie na cukrzycę, konieczna jest również ścisła kontrola i precyzyjna terapia cukrzycy. Pacjenci w zaawansowanych stadiach przewlekłej choroby nerek muszą być poddawani zabiegowi hemodializy. Hemodializa to zabieg polegający na okresowej filtracji krwi Pacjenta przez specjalne urządzenie (hemodializer) w celu usunięcia produktów przemiany materii z układu krwionośnego. Alternatywą jest wpisanie Pacjenta na listę do przeszczepu nerki.
* Proszę wziąć pod uwagę, że wszystkie wymienione w powyższym punkcie leki i metody leczenia mają jedynie charakter informacyjny. Mają one jedynie na celu przedstawienie obecnych opcji leczenia. Dlatego przed podaniem jakichkolwiek leków skonsultuj się z Lekarzem.

Innowacje w leczeniu przewlekłej choroby nerek

Biorąc pod uwagę wysoki odsetek osób cierpiących na PChN, potrzeba opracowania nowych leków poprawiających czynność nerek jest niezaprzeczalna. Liczba Pacjentów z rozpoznaniem PChN stale wzrasta. Dlatego prowadzone są jeszcze bardziej kompleksowe Badania Kliniczne, aby naukowcy mogli opracować skuteczne, innowacyjne metody leczenia. Dzięki postępowi technologicznemu i medycznemu naukowcy mogą opracowywać nowe, znaczące innowacje związane z zaburzeniami czynności nerek. Po 2018 roku do praktyki lekarskiej weszło kilka nowych leków stosowanych w leczeniu Pacjentów z przewlekłą chorobą nerek. Na przykład Terlivaz – (Terlipressin) jest pierwszym z tego rodzaju i obecnie jedynym lekiem zatwierdzonym przez organy regulacyjne, poprawiającym czynność nerek u dorosłych Pacjentów z zespołem wątrobowo-nerkowym, powodującym szybkie pogorszenie czynności nerek. Po zbadaniu w ogromnej liczbie Badań Klinicznych lek okazał się wysoką skutecznością w stanach zagrażających życiu i ciężkich wymagających hospitalizacji Pacjenta.
Kolejnym lekiem stosowanym w celu zmniejszenia ryzyka powikłań nerkowych i sercowych w przewlekłej chorobie nerek związanej z cukrzycą typu 2 jest Kerendia (Finerenon). Jeszcze jednym lekiem odpowiednim dla Pacjentów poddawanych hemodializie jest Korsuva. Lek należy podawać dożylnie i ma na celu zapobieganie umiarkowanemu lub ciężkiemu świądowi związanemu z przewlekłą chorobą nerek.
W ciągu ostatnich kilku lat lek Parsabiv został zatwierdzony przez FDA. Lek jest odpowiedni dla dorosłych pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, dializowanych, a także z rozpoznaną wtórną nadczynnością przytarczyc (stan, który prowadzi do utraty wapnia w kościach, w związku z czym Pacjent odczuwa bóle, złamania itp.). Inhibitory kotransportera sodowo-glukozowego-2 (SGLT2) to klasa doustnych (przyjmowanych doustnie) leków obniżających poziom glukozy we krwi dla dorosłych z cukrzycą typu 2. Regulują poziom cukru we krwi poprzez mechanizm niezależny od insuliny, zapobiegając ponownemu wchłanianiu glukozy przez nerki. Aktualnie zarejestrowane leki z tej grupy w Unii Europejskiej to Invokana, Vokanamet, Forxiga, Xigduo, Jardiance i Synjardy. Ekscytujące wieści dla Lekarzy i Pacjentów z przewlekłą chorobą nerek dotyczą leczenia komórkami macierzystymi. Komórki macierzyste to szczególny typ komórek embrionalnych, z których mogą powstać inne komórki lub tkanki. Jest to jedyny typ komórek w organizmie, który może przekształcić się w określoną tkankę narządową. Obecnie dostępne są dane z Badania Klinicznego fazy I, w którym uczestnicy byli obserwowani przez dwa lata – bez dializ i zachowali stabilną czynność nerek. Naukowcy kontynuują swoje badania, aby zebrać więcej informacji naukowych na temat wykorzystania i skuteczności terapii komórkami macierzystymi.

Czym są Badania Kliniczne? 

Badanie Kliniczne to badanie medyczne z udziałem ludzi (Pacjentów bądź Zdrowych Ochotników). Pacjenci uczestniczący w Badaniach Klinicznych przechodzą różnego rodzaju, szczegółowe oceny stanu swojego zdrowia. Badania Kliniczne zapewniają Pacjentowi odpowiednią i innowacyjną terapię, która wciąż jest w trakcie badania. Pacjent otrzymuje regularną i obiektywną opiekę zdrowotną, o ustalonych standardach międzynarodowych, dopasowaną do jego aktualnego stanu zdrowia. Wszystkie procedury i oceny stanu zdrowia Pacjenta, w ramach Badań Klinicznych, nic go nie kosztują.

Czy są jakieś Badania Kliniczne dotyczące przewlekłej choroby nerek?

Tak, są. W rzeczywistości bez nich nie byłoby dostępnych opcji dla Pacjentów z jakąkolwiek chorobą. Jesteś zainteresowany udziałem w Badaniach Klinicznych dotyczących przewlekłej choroby nerek? Po pierwsze – musisz wyrazić świadomą zgodę. Jest to proces, w ramach którego Lekarz dostarczy Ci pisemny dokument o nazwie Świadoma Zgoda. Formularz ten zawiera informacje dotyczące wszystkich procedur, w których Pacjent może uczestniczyć, w trakcie Badania Klinicznego. Pacjent i Lekarz omówią każdą część Badania, a Lekarz wyjaśni Pacjentowi wszystkie procedury, w których będzie on brał udział. Następnie Lekarz odpowie na wszystkie pytania Pacjenta. Jeżeli po dyskusji Pacjent zdecyduje się wziąć udział w Badaniu Klinicznym, Lekarz poprosi go o podpisanie Formularza Świadomej Zgody. Na koniec Lekarz sprawdzi, czy spełniasz określone kryteria włączenia. Następnie, gdy potwierdzi, że Badanie Kliniczne jest dla Ciebie odpowiednie – możesz rozpocząć badaną terapię.

Pacjent w Badaniach Klinicznych 

Przewlekła choroba nerek to niebezpieczna choroba, która wymaga szybkiej diagnozy i leczenia. Niestety, stan ten prowadzi do wielu innych problemów zdrowotnych. Ponadto negatywnie wpływa na jakość i długość życia Pacjenta. Dlatego zapewnienie odpowiedniej terapii i wsparcia jest kluczowe dla osoby zdiagnozowanej. Zapotrzebowanie na lepsze, ulepszone terapie pomagające Pacjentom jest najważniejszym czynnikiem, dla którego Badacze muszą nadal opracowywać nowe metody leczenia. Każda choroba przewlekła może być bardzo frustrująca i trudna do zrozumienia dla większości ludzi. Dlatego nie tylko Pacjent, ale także jego rodzina i otoczenie potrzebują dostępu do odpowiednich materiałów edukacyjnych. Więcej informacji na temat choroby oraz sposobów radzenia sobie z nią i powrotu do zdrowia może poprawić życie Pacjenta. Każdy Pacjent ma swoją własną historię walki z chorobą i przez to może rozważać udział w Badaniach Klinicznych z bardzo różnych powodów. Niemniej obowiązkiem Badacza jest właściwe poinformowanie Pacjenta o szczegółach Badania i upewnienie się, że Pacjent dobrowolnie rozważa udział danym Badaniu Klinicznym. Oznacza to, że nie wywiera się na Pacjenta żadnej presji, a sam Pacjent doskonale rozumie badawczy aspekt interwencji. Jako Uczestnik Badania Klinicznego musisz wiedzieć, że otrzymasz odpowiednią opiekę medyczną i będziesz na bieżąco informowany, o swoim stanie zdrowia. Opieka okazywana Pacjentowi jest istotną częścią Badań Klinicznych, a same Badania pozwalają Pacjentowi monitorować jego stan zdrowia. Wszystko to odbywa się w najbardziej innowacyjny i obiektywny sposób.
Pacjent biorący udział w Badaniu Klinicznym nie musi się martwić się o to, ile będą go kosztować badania i wizyty. Jako Pacjent w Badaniu Klinicznym nie tylko otrzymujesz wysokiej jakości opiekę zdrowotną, ale nie musisz za nią również płacić. Biorąc udział w Badaniach Klinicznych przyczyniasz się do znalezienia nowych opcji terapeutycznych, które mogą być skuteczniejsze i bezpieczniejsze dla Pacjentów. To nie są tylko statystyki! Uczestnicząc w Badaniu Klinicznym pomagasz w rozwoju medycyny i poprawie jakości życia ludzi na całym świecie!

Bibliografia:

• https://www.nhs.uk/conditions/kidney-disease/ 
• https://zdrowedane.nfz.gov.pl
• https://www.kidney.org/atoz/content/sglt2-inhibitors
• https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2022/022231s000lbl.pdf
• https://www.ema.europa.eu/en/documents/overview/parsabiv-epar-summary-public_bg.pdf
• www.kidney.org/innovationfund
• https://innovationsmedical.com/stem-cell-therapy/chronic-kidney-disease/