Uczucie nagłego gorąca, opisywane także jako uderzenia gorąca, fale gorąca i wybuchy gorąca, to uciążliwa i trudna do opanowania dolegliwość zapowiadająca menopauzę. Z czego wynikają uderzenia gorąca i jak sobie z nimi radzić?

Menopauza (przekwitanie, klimakterium) jest rezultatem naturalnego procesu biologicznego spowodowanego starzeniem się organizmu kobiety. Ostatnie krwawienie miesięczne występuje w wieku średnio 51 lat. Objawy zwiastujące menopauzę mogą pojawić się już 5–6 lat przed nią, w tzw. okresie przedmenopauzalnym. U 5% kobiet symptomy pojawiają się już pomiędzy 40. a 45. rokiem życia. Zdarza się również menopauza przedwczesna, występująca u kobiet mających mniej niż 40 lat.

Objawy menopauzy

Proces powolnego wygasania czynności hormonalnej jajników powoduje redukcję liczby pęcherzyków jajnikowych i zaburzenia miesiączkowania (nieregularne miesiączki). Ostatecznie dochodzi do wyczerpania się puli komórek jajowych i zaniku krwawienia miesięcznego. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje menopauzę jako „ostatnie krwawienie miesiączkowe, po którym miesiączka nie występuje przez 12 miesięcy oraz nie stwierdza się żadnych patologicznych przyczyn tego stanu”.

Zmiany hormonalne w organizmie wywołują różne dolegliwości, które mogą utrzymywać się również po menopauzie. Do najczęstszych objawów menopauzy należą:

• uderzenia gorąca i nocne poty (główne objawy),
• zawroty i bóle głowy,
• drętwienie kończyn,
• przyrost masy ciała,
• zaburzenia seksualne,
• nietrzymanie moczu,
• drażliwość,
• huśtawki nastrojów,
• obniżenie nastroju,
• zaburzenia snu.

Poszczególne objawy mogą występować w różnym nasileniu, a nawet nie występować wcale – jest to kwestia indywidualna.

Co jeszcze warto wiedzieć o menopauzie? Na przykład to, że w jej wyniku następuje spadek masy kostnej. Co trzecia kobieta po menopauzie choruje na osteoporozę, schorzenie charakteryzujące się zmniejszeniem wytrzymałości tkanki kostnej. Kości chorych na osteoporozę są bardziej podatne na pęknięcia i złamania.

Menopauza a uderzenia gorąca i poty

Uderzenia gorąca to objaw zbliżającej się menopauzy, na który kobiety skarżą się szczególnie często. Wybuch gorąca opisuje się jako nagłe uczucie ciepła, z towarzyszącym nieznacznym wzrostem temperatury ciała, wzrostem tętna, zaczerwieniem skóry i wzmożoną potliwością. Szczególnie dokuczliwe są uderzenia gorąca i zlewne poty w nocy, powodujące wybudzanie się. Fale gorąca mogą być odczuwane w całym ciele, zwłaszcza w okolicach twarzy, szyi i klatki piersiowej (kobiety często mówią o „uderzeniach gorąca na twarzy”). Przyczyną tej uciążliwej dolegliwości jest spadek stężenia estrogenów. Niedobór tego hormonu wpływa na układ naczyniowy, zmniejszając zdolność rozkurczania się naczyń.

Panie, które zastanawiają się, czy uderzenia gorąca są niebezpieczne, należy uspokoić – nagłe uczucie gorąca będące objawem menopauzy nie stanowi zagrożenia dla zdrowia, ale może wywoływać duży dyskomfort.

Jak długo trwają uderzenia gorąca przed i po menopauzie?

Epizody uderzeń gorąca mogą trwać od kilkudziesięciu sekund do kilku, kilkunastu minut i występować parę razy dziennie lub parę razy w tygodniu – wszystko zależy od indywidualnych uwarunkowań.

Kiedy można spodziewać się ustąpienia tej nieprzyjemnej dolegliwości? Trudno o jednoznaczną odpowiedź na to pytanie. U większości kobiet naczynioruchowe objawy przekwitania (do których należą uderzenia gorąca) są najbardziej uciążliwe w okresie 2–3 lat przed menopauzą i pierwszych 12 miesięcy po wystąpieniu ostatniego krwawienia miesięcznego. Objawy mogą się jednak utrzymywać nawet kilka lat po menopauzie.

Uderzenia gorąca – jak sobie z nimi radzić?

Wybuchy gorąca towarzyszące menopauzie można złagodzić, zmieniając swoje codzienne nawyki. Warto zastosować się do następujących wskazówek:

• Ogranicz spożywanie alkoholu i napojów zawierających kofeinę (kawy, napojów energetycznych, coca-coli).
• Unikaj pikantnych potraw.
• Unikaj przebywania w dusznych, zatłoczonych pomieszczeniach. Często wietrz mieszkanie i utrzymuj w nim niewysoką temperaturę.
• Noś przewiewne ubrania uszyte z naturalnych tkanin.
• Jeśli palisz – pozbądź się nałogu lub ogranicz liczbę wypalanych papierosów.
• Jeśli masz nadwagę – spróbuj zredukować masę ciała, modyfikując dietę i zwiększając swoją aktywność.

Z problemem wyjątkowo uciążliwych uderzeń gorąca oraz potów, które zakłócają nocny odpoczynek i utrudniają funkcjonowanie w ciągu dnia, warto zwrócić się do lekarza.

Leki na uderzenia gorąca

U kobiet z nasilonymi objawami menopauzy stosuje się terapię hormonalną (tzw. hormonalną terapię zastępczą). Pacjentkom podaje się estrogeny, które uzupełniają niedobór hormonów w organizmie, a w konsekwencji zmniejszają objawy naczynioruchowe, w tym uderzenia gorąca. Dzięki temu znacząco wzrasta komfort codziennego życia pacjentek.