Czy wiesz, czym jest alergiczny nieżyt nosa?

Alergiczny nieżyt nosa, potocznie zwany katarem siennym, jest chorobą zapalną błony śluzowej nosa, w której wywoływaniu pośredniczy immunoglobulina E (IgE). Występuje w wyniku kontaktu z alergenami wziewnymi u uczulonych (wysoce wrażliwych) Pacjentów. Pojawia się zatkany nos, kichanie, wyciek z nosa (katar), swędzenie nosa.

Objawy te utrzymują się przez dwa lub więcej kolejnych dni, przez ponad godzinę na dobę. Ponad 90% nieleczonych Pacjentów zgłasza, że ​​alergiczny nieżyt nosa wpływa na ich codzienną aktywność. A 70% z nich jest zaniepokojonych obecnością objawów alergicznych, a dodatkowo ma problemy emocjonalne i problemy ze snem. Może to również prowadzić do zmniejszenia produktywności w pracy lub szkole.

Katar sienny to choroba, która wiąże się ze znacznymi wydatkami związanymi z jej leczeniem. W to należy wliczyć koszty pośrednie, na przykład te związane z nieobecnością w pracy.

Choroba ta należy do grupy atopowych chorób alergicznych. Ta grupa obejmuje również astmę oskrzelową, atopowe zapalenie skóry (AZS), alergiczne zapalenie spojówek i inne. Alergiczny nieżyt nosa jest najpoważniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju astmy oskrzelowej u Pacjentów. Leczenie alergicznego nieżytu nosa jest również związane z kontrolą astmy.

Alergiczny nieżyt nosa w Europie i Polsce

Pacjenci z alergicznym nieżytem nosa są nadwrażliwi nie tylko na pyłki. Najczęstszymi alergenami, poza pyłkami roślin, wywołującymi reakcję alergiczną, są alergeny roztoczy (kurz), sierść, naskórek i białka śliny zwierząt, grzyby oraz inne alergeny. Prawie 4 na 10 Pacjentów ma nadwrażliwość na więcej niż pięć różnych substancji.

Na świecie, szacuje się, że 10-25% całej populacji cierpi na alergiczny nieżyt nosa. W Europie mówi się o nawet 100 milionach dorosłych zmagających się z katarem siennym. Na chorobę tą zapadają zwykle dzieci, młodzież oraz dorośli poniżej 20 roku życia. Badania przeprowadzone w Polsce wskazują, że 21-25% Polaków uskarża się z powodu objawów kataru siennego. U dzieci w wieku 6-7 lat odsetek ten wynosił 16,7%.

Rodzaje alergicznego nieżytu nosa

Przy określaniu rodzaju alergicznego nieżytu nosa brane są pod uwagę różne czynniki. Zgodnie z tymi czynnikami chorobę można podzielić na:

• Sezonowy Alergiczny Nieżyt nosa (SAR) – występuje w określonych porach roku podczas sezonowego kwitnienia roślin, trwa <4 dni w tygodniu lub <4 miesięcy w roku,
• Całoroczny alergiczny nieżyt nosa (PAR) – występuje najczęściej w wyniku stałego kontaktu z roztoczami kurzu domowego i karaluchami, trwa >4 dni w tygodniu lub >4 miesięcy w roku,
• Zawodowy alergiczny nieżyt nosa (OAR) – związany z kontaktem z substancjami obecnymi w miejscu pracy. Na przykład u personelu medycznego może mieć związek z alergią na lateks z rękawic roboczych.

W zależności od nasilenia objawów alergiczny nieżyt nosa można dzielić na:

• Łagodny – nie spełnia żadnego z poniższych kryteriów,
• Umiarkowany lub ciężki – spełnione jest przynajmniej jedno z poniższych kryteriów:
• Problemy ze snem,
• Utrudnienia w wykonywaniu codziennych czynności,
• Trudności w nauce lub pracy,
• Uciążliwość objawów.

Jakie są czynniki wywołujące alergiczny nieżyt nosa? 

Głównymi antygenami stymulującymi powstawanie przeciwciał immunoglobuliny E są alergeny unoszące się w powietrzu (aeroalergeny). Właśnie te alergeny są przyczyną alergicznego nieżytu nosa. Istnieją dwa główne rodzaje aeroalergenów:

• Alergeny w zamkniętych pomieszczeniach: roztocza i kurz domowy, pleśń,  alergeny zwierzęta domowe, karaluchy,
• Alergeny na zewnątrz: pyłki roślin, pleśń.

Wielkość pyłku wynosi od 10 do 100 mikronów, dlatego szybko osadza się on w nosie i oczach (objaw kliniczny nieżytu nosa i spojówek). Cechą charakterystyczną pyłków jest ich sezonowość. Wpływa to na sezonowość objawów:

• Pyłki drzew – późną zimą i wczesną wiosną,
• Pyłki traw – późną wiosną i wczesnym latem,
• Chwasty – późne lato i wczesna jesień.

Jak rozwija się alergiczny nieżyt nosa?

Aby rozwinął się alergiczny nieżyt nosa, musi wystąpić reakcja alergiczna. Oznacza to genetyczne predyspozycje do wytwarzania swoistych przeciwciał IgE przeciw nieszkodliwym elementom środowiska. Kontakt z alergenem powoduje silną reakcję immunologiczną. W efekcie u Pacjenta szybko rozwija się alergiczny nieżyt nosa.

Reakcja alergiczna, w alergicznym nieżycie nosa, przebiega w trzech głównych fazach:

• Faza uczulenia.
• Wczesny etap reakcji alergicznej,
• Faza późna.

Pierwsza faza zapalenia alergicznego – uczulenie.

Po inhalacji alergeny wziewne wchodzą w kontakt z błoną śluzową. Leukocyty odpowiedzialne za ochronę błony śluzowej kontaktują się z antygenem i przesyłają o nim informację do limfocytów T CD4, w regionalnych węzłach chłonnych. Limfocyty T wyzwalają uwalnianie cytokin. Cytokiny te powodują powstawanie swoistych dla alergenu przeciwciał IgE. W ten sposób organizm człowieka zapamiętuje spotkanie z alergenem.

Przy drugim kontakcie z tym samym alergenem, u już uczulonego Pacjenta, odpowiedź immunologiczna przebiega w dwóch fazach – wczesnej i późnej. Początkowo alergen jest rozpoznawany i przyłączany do swoistych przeciwiciał IgE, na powierzchni komórek tucznych i bazofilów. Uwalniane są mediatory stanu zapalnego – histamina, proteazy, leukotrieny i prostaglandyny. Histamina jest głównym mediatorem reakcji w fazie uczulenia i prowadzi do wystąpienia kataru. Odgrywa ona również rolę w wystąpieniu obrzęku błony śluzowej nosa, powodując kichanie i swędzenie. Prostaglandyny i leukotrieny zwiększają przekrwienie błony śluzowej nosa (zatkany nos). Jest to wczesna faza odpowiedzi immunologicznej, która rozpoczyna się już kilka minut po kontakcie z alergenem.

Około 4-6 godzin po stymulacji alergizującej, po wczesnej fazie reakcji alergicznej, zwykle następuje jej późna faza. Ta faza trwa około 18-24 godzin. Cytokiny uwolnione we wczesnej fazie zwiększają powstawanie i aktywność eozynofili, neutrofili, bazofili, komórek tucznych i komórek CD4+Th2, w błonie śluzowej nosa. Komórki te uwalniają również mediatory zapalne. W pierwszej fazie uszkadzają one nabłonek i pogarszają przekrwienie błony śluzowej nosa. Jest to późny etap zapalenia alergicznego, którego głównym objawem jest przekrwienie błony śluzowej nosa. Zatkany nos w największym stopniu wpływa na jakość życia Pacjenta.

Objawy alergicznego nieżytu nosa

Pacjenci z alergicznym nieżytem nosa mogą mieć następujące objawy:

• Kichanie,
• Swędzenie nosa,
• Zatkany nos lub katar z wodnistą wydzieliną,
• Trudności w oddychaniu przez nos.

Powikłania alergicznego nieżytu nosa

Powikłania alergicznego nieżytu nosa mogą obejmować:

• Polipy nosa – łagodne narośla błony śluzowej w kanałach nosowych i zatokach,
• Zapalenie zatok – zapalenie jam zatok wokół nosa, czasami ze współinfekcją bakteryjną. W wielu przypadkach opróżnianie zatok jest ograniczone,
• Infekcje ucha środkowego.

Jak diagnozuje się alergiczny nieżyt nosa?

Pakiet badań i testów na alergiczny nieżyt nosa może obejmować:

• Badanie podmiotowe przez laryngologa (otolaryngologa) lub alergologa,
• Badanie nosa z rynoskopią przednią,
• W razie potrzeby wykonanie rynoskopii fibro-optycznej,
• Badanie cytologiczne wydzieliny z nosa,
• Diagnostyka obrazowa – tomografia komputerowa,
• Markery laboratoryjne – w tym swoiste IgE,
• Testy alergiczne skórne.

Leczenie alergicznego nieżytu nosa

W zależności od czasu trwania i nasilenia alergicznego nieżytu nosa stosuje się różne terapie. Można zastosować następujące terapie:

• Doustne leki przeciwhistaminowe drugiej generacji: Cetyryzyna, Lewocetyryzyna, Loratadyna, Desloratadyna,
• Donosowe leki przeciwhistaminowe – Azelastyna,
• Sterydy donosowe – Mometazon, Flutykazon,
• Kortykosteroidy doustne – Metyloprednizon. Gdy objawy są bardzo nasilone, można zastosować krótko działające doustne kortykosteroidy, przez kilka dni (zwykle 5 do 7 dni),
• Środki zmniejszające przekrwienie błony śluzowej nosa – Oksymetazolina, Ksylometazolina.
• Kromoglikany podawane donosowo – Kromoglikan sodowy. Wpływa na kichanie i wysięk z nosa. Stosowany tuż przed bliskim kontaktem z alergenem – np. wyjście do parku w okresie pylenia, zapobiega objawom alergicznego nieżytu nosa. Dlatego mogą być stosowane do krótkotrwałej profilaktyki,
• Antagoniści leukotrienów – na przykład Montelukast. Wpływa on na całe drogi oddechowe, a tym samym zmniejsza nadczynność oskrzeli i nadprodukcję śluzu,
• Terapia skojarzona – kortykosteroidy donosowe z doustnymi lekami przeciwhistaminowymi. Mają szybszy początek działania niż monoterapia jedną z dwóch grup leków.

Innowacje w leczeniu alergicznego nieżytu nosa

W ostatnich latach zostały dopuszczone do obrotu dwie nowe grupy leków, które z powodzeniem zastosowane zostały w leczeniu alergicznego nieżytu nosa:

• Immunoterapia alergenowa (AIT),
• Nieswoiste leki anty-IgE.

Immunoterapia alergenowa (AIT) jest terapią immunomodulującą. Jej celem jest normalizacja odpowiedzi immunologicznej na alergeny. Celem tych leków jest wywołanie tolerancji na alergeny i zmniejszenie objawów chorób alergicznych. Immunoterapia polega na podawaniu Pacjentowi rosnącej dawki alergenu, aż do osiągnięcia dawki podtrzymującej.

Immunoterapia jest szczególnie skuteczna w przypadku alergii na pyłki. W celu uzyskania trwałego efektu immunoterapia alergenowa powinna być stosowana przez minimum 3 lata, w sposób ciągły lub przedsezonowy. To jedyne podejście, które daje trwały efekt, nawet po zakończeniu kuracji. Stwierdzono również, że immunoterapia alergenami działa zapobiegawczo na progresję alergicznego nieżytu nosa do astmy oskrzelowej. Wykazuje również zdolność do zapobiegania alergiom na inne substancje.

W zależności od drogi podania, immunoterapia alergenowa może być podskórna (przez wstrzyknięcie) lub podjęzykowa (poprzez umieszczenie tabletki lub roztworu pod językiem).

Immunoterapia alergenowa jest stosowana w przypadku umiarkowanego do ciężkiego alergicznego nieżytu nosa i niezadowalających wyników wcześniejszej terapii lekowej.

Te dwie terapie są przedmiotem coraz bardziej aktywnych prac i są nadal badane w Badaniach Klinicznych.

Terapia biologiczna przeciwciałami monoklonalnymi

Terapia biologiczna, przeciwciałami monoklonalnymi jest wciąż na etapie Badań Klinicznych. Obecnie trendem jest łączenie immunoterapii swoistej z lekami anty-IgE. Terapię tą stosuje się jako dodatek do immunoterapii alergenowej.

Immunoterapia doustna

To nowa metoda immunoterapii, występująca w postaci pasty do zębów. Została ona opracowana tak, aby zawierała oczyszczone alergeny, które pochodzą z substancji, o których wiadomo, że powodują alergie. Pacjent może korzystać z tej terapii w ramach normalnego mycia zębów.

Ten rodzaj immunoterapii jest zatwierdzony i dostępny na rynku. W międzyczasie naukowcy kontynuują badania nad tym w Badaniach Klinicznych, aby osiągnąć jeszcze lepszą skuteczność dla Pacjentów.

Czym są Badania Kliniczne?

Badania Kliniczne to badania medyczne z udziałem ludzi. Pacjenci uczestniczący w Badaniu Klinicznym przechodzą różne oceny stanu zdrowia. Badania Kliniczne zapewniają Pacjentowi odpowiednią i innowacyjną terapię, która wciąż jest badana. Pacjent otrzymuje regularną i obiektywną opiekę zdrowotną, o ustalonych standardach międzynarodowych, adekwatną do jego stanu zdrowia. Wszystkie procedury i oceny stanu zdrowia Pacjenta nic go nie kosztują.

Czy są jakieś Badania Kliniczne dotyczące alergicznego nieżytu nosa?

Tak, są. W rzeczywistości bez nich nie byłoby dostępnych opcji dla Pacjentów z jakąkolwiek chorobą.

Jesteś zainteresowany udziałem w Badaniach Klinicznych alergicznego nieżytu nosa?

Po pierwsze – musisz wyrazić świadomą zgodę. Jest to proces, w ramach którego Lekarz dostarczy Ci pisemny dokument o nazwie Świadoma Zgoda. Formularz ten zawiera informacje dotyczące wszystkich procedur, w których Pacjent może uczestniczyć w trakcie Badania Klinicznego. Pacjent i Lekarz omówią każdą część Badania. Lekarz wyjaśni Pacjentowi wszystkie procedury, w których będzie brał udział. Następnie Doktor odpowie na wszystkie pytania, które może mieć Pacjent. Jeżeli po dyskusji Pacjent zdecyduje się wziąć udział w Badaniu Klinicznym, Lekarz poprosi go o podpisanie Formularza Świadomej Zgody.

Na koniec Lekarz sprawdzi, czy spełniasz określone kryteria włączenia i wyłączenia. Następnie, gdy potwierdzi, że Badanie Kliniczne jest dla Ciebie odpowiednie – możesz przystąpić do Badania.

Badania Kliniczne w alergologii prowadzone są na całym świecie. Na przykład w chwili obecnej, w Polsce prowadzone są Badania Kliniczne, w którym mogą uczestniczyć Pacjenci, w wieku 4-16 lat cierpiący na z powodu alergii na trawy oraz Pacjenci, w wieku 18-65 lat zmagający się z nieżytem alergicznym wywołanym roztoczami (kurzem).

Pacjent a Badania Kliniczne

Alergiczny nieżyt nosa to choroba, która dotyka dużą część populacji. Może wydawać się to nieszkodliwe, ale w rzeczywistości osoby dotknięte tą chorobą oraz ich bliscy są świadomi jej powagi. Wykazuje ona również negatywny wpływ na codzienne czynności chorego.

Rozważanie udziału w Badaniu Klinicznym może mieć różne powody. Jednak obowiązkiem Badacza jest właściwe poinformowanie Pacjenta, co do specyfiki Badania oraz upewnienia się, że Pacjent rozważa udział w Badaniu Klinicznym dobrowolnie. Oznacza to, że nie wywiera się na Pacjenta żadnej presji, a on doskonale rozumie wszystkie aspekty Badania.

Jako Uczestnik Badania Klinicznego musisz wiedzieć, że otrzymasz odpowiednią opiekę medyczną i będziesz na bieżąco informowany o swoim stanie zdrowia.

Opieka okazywana Pacjentowi jest istotną częścią Badań Klinicznych. Badania Kliniczne pozwalają Pacjentowi monitorować jego stan zdrowia. Wszystko to odbywa się w najbardziej innowacyjny i obiektywny sposób.

Pacjent biorący udział w Badaniu Klinicznym nie musi się martwić się o to, ile będą go kosztować badania i wizyty! Jako Pacjent w Badaniu Klinicznym nie tylko otrzymujesz wysokiej jakości opiekę zdrowotną, ale nie musisz za nią również płacić!

Biorąc udział w Badaniach Klinicznych przyczyniasz się do znalezienia nowych opcji terapeutycznych, które mogą być skuteczniejsze i bezpieczniejsze dla Pacjentów. To nie są tylko statystyki! Uczestnicząc w Badaniu Klinicznym pomagasz w rozwoju medycyny i poprawie jakości życia! 

Bibliografia:

• https://www.nhs.uk/conditions/allergic-rhinitis/
• https://www.worldallergy.org/
• https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/falgy.2021.706589/full
• Clinical efficacy of sublingual immunotherapy tablets for allergic rhinitis is unlikely to be derived from in vitro allergen-release data – Giorgio Walter Canonica, Philippe Devillier, Thomas Casale, Pascal Demoly, Catherine Bos, Efstrathios Karagiannis, show all Pages 921-928 |
• https://clinicaltrials.gov/ct2/results?cond=Allergic+Rhinitis&amp&term=&amp&cntry=BG&amp&state=&amp&city=&amp&dist=
• Ryszard Rutkowski , Bożena Kosztyła-Hojna , Joanna Rutkowska  (2008) Alergiczny nieżyt nosa — problem epidemiologiczny, ekonomiczny i społeczny XXI wieku – Pneumonol. Alergol. Pol. 2008; 76: 348–352
• https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/choroby/57586,alergiczny-niezyt-nosa
•  Alergiczny nieżyt nosa i jego wpływ na astmę. Medycyna praktyczna dla lekarzy, 12.08.2002.

Wypełnij krótki formularz kontaktowy