6 czerwca obchodzimy Światowy Dzień Transplantacji. Bez wątpienia przeszczepianie narządów ma znaczący wpływ na całą ludzkość. Wraz z postępem w nauce transplantacje osiągnęły nowy poziom. Wiele osób z powodzeniem żyje z przeszczepionymi narządami. Jednak inni, którzy potrzebują przeszczepu, czekają, na swoją szansę na „nowe życie”.

Tysiące ludzi na całym świecie ma szansę na drugie życie dzięki możliwości uzyskania przeszczepu narządów. Transplantacja to więcej niż szansa na życie. Transplantacja stwarza dla Pacjenta możliwość ponownego cieszenia się pełnią życia i kontynuowania życia bez obaw o swoje zdrowie.

Czym są transplantologia i przeszczepy?

Jakie przeszczepy są dziś możliwe?

Jakie są najnowsze innowacje w transplantologii?

Czytając ten artykuł, uzyskasz odpowiedzi na wszystkie powyższe pytania. Poza przekazaniem podstawowych informacji na temat transplantacji, naszym celem jest pokazanie wszystkich nowych perspektyw w transplantologii.

Wierzymy, że prowadzenie Badań Klinicznych wpłynie na ulepszenie metod przeszczepów. Dodatkowo da to nowe możliwości wykonywania przeszczepów przez Lekarzy specjalistów, których nigdy wcześniej nie wykonywano.

Liczba przeszczepów wykonywanych na całym świecie stale rośnie. W 2021 r. przeprowadzono ponad 40000 przeszczepów. Jednak niezbędna jest edukacja i przypominanie ludziom o możliwości oddawania narządów. Bycie dawcą ratuje życie — jeden dawca może uratować do 8 istnień ludzkich i poprawić życie ponad 75 kolejnych. Statystyki z 2021 r. pokazują, że 90483 Pacjentów czeka na przeszczep nerki, ale tylko 24670 przeszczepów tego narządu zostało wykonanych w tym samym roku.

Obecnie 1800 Pacjentów znajduje się na liście oczekujących na przeszczep narządów w Polsce.

Czym jest transplantologia?

Transplantologia to dziedzina medycyny zajmująca się transplantacjami oraz wszystkiego, co dotyczy przeszczepów ludzkich komórek, tkanek i narządów, w tym narządów sztucznych.

Co to jest przeszczep?

Transplantacja to operacja polegająca na wszczepieniu i zastąpieniu poważnie uszkodzonych narządów lub tkanek, które nie mogą one już skutecznie funkcjonować. Proces przeszczepu jest złożony i niestety może być czasochłonny. Ponadto należy spełnić kilka wymagań.

Po pierwsze, potrzebny jest „dawca”. Termin dawca odnosi się do organizmu, z którego pobierane są narządy, komórki lub tkanki, w celu przeprowadzenia przeszczepu. Dawcą może być osoba zmarła lub żywa, w zależności od przypadku i potrzeb przeszczepu.

Organizm, który otrzymuje narządy i tkankę, nazywany jest „biorcą”.

Kiedy Twój lekarz zbada Cię i potwierdzi, że spełniasz określone kryteria przeszczepu, zostaniesz umieszczony na krajowej liście oczekujących na przeszczep jako „biorca”. Kolejnym niezbędnym krokiem jest znalezienie odpowiedniego dawcy. W zależności od przeszczepionego organu, komórki lub tkanki, obie osoby muszą być „zgodny”. Na przykład muszą mieć podobną wielkość ciała, grupę krwi lub typ tkanki (HLA).

W przypadku „zgodności” biorcy do dawcy można przeprowadzić przeszczep. Wynik przeszczepu (to czy przeszczep „się przyjął”) będzie znany wkrótce po operacji.

Jakie przeszczepy wykonuje się obecnie?

Przez lata badania w dziedzinie transplantologii oraz rozwój technologiczny umożliwiły Lekarzom wykonywanie co raz bardziej skomplikowanych przeszczepów. Niektóre z nich to:

• Przeszczep wątroby,
• Przeszczep nerki,
• Przeszczep płuc,
• Przeszczep serca,
• Przeszczep jelit,
• Przeszczep trzustki,
• Przeszczep szpiku kostnego.

Leczenie po przeszczepie

Zdarzają się przypadki, gdy biorca odrzuca przeszczepiony narząd, komórki lub tkankę. Przyczyny tego mogą być różne. Lekarz może jednak przepisać Pacjentowi leki zapobiegające odrzuceniu przeszczepu. Nazywane są one lekami immunosupresyjnymi i mają na celu zapobieganie odrzuceniu narządu. Podawanie leków immunosupresyjnych musi odbywać się pod ścisłą kontrolą Lekarza. Leki te działają poprzez osłabienie układu odpornościowego Pacjenta, w związku z tym Pacjent staje się znacznie bardziej podatny na wszelkiego rodzaju infekcje. Istotne jest również, aby Pacjent stosował się do wszystkich poleceń Lekarza. Niestety, podobnie jak wiele innych leków, przyjmowanie leków zapobiegających odrzuceniu przeszczepu może mieć negatywny wpływ na zdrowie Pacjenta. Osoby leczone taką kombinacją leków często zapadają na inne groźne choroby, takie jak nowotwory.

W dużej ilości przypadków, w wyniku przeszczepu Pacjent jest wolny od choroby i może kontynuować swoje życie bez ograniczeń i negatywnych konsekwencji przebytej wcześniej choroby. Przejście pomyślnej transplantacji znacznie poprawia jakość życia Pacjenta.

Niestety długość życia po otrzymaniu oddanego narządu zależy od wielu czynników. Dlatego nie można tego precyzyjnie określić.

Proszę wziąć pod uwagę, że wszystkie wymienione w powyższym punkcie leki i metody leczenia choroby mają jedynie charakter informacyjny. Mają one za cel opisanie obecnych opcji leczenia, dostępnych dla Pacjentów. Dlatego przed przyjęciem jakichkolwiek leków skonsultuj się z Lekarzem.

Innowacje w transplantologii

Pięćdziesiąt lat temu w świecie medycznym o transplantacji wspominano tylko pobieżnie. Uznano to za ryzykowną i nieefektywną możliwość leczenia. W 1954 roku, 23 grudnia, dr Murray przeprowadził pierwszy udany przeszczep narządów.

Dziś przeszczep narządów, komórek i tkanek uważane są za najlepszą, a nawet jedyną opcję dla Pacjentów cierpiących na określone schorzenia. Dzięki zaangażowaniu Lekarzy i naukowców przeszczepy wykonywane są obecnie w ponad 80 krajach na całym świecie.

Poza tym, jak rozwinęła się transplantologia, naukowcy wciąż badają nowe metody leczenia, które wykazują mniej skutków ubocznych dla Pacjentów.

Dobrym przykładem takiej terapii jest autologiczna terapia komórkami tolerogennymi, która ma zapobiegać odrzuceniu narządu, jest obecnie badana w Badaniach Klinicznych. Terapia tymi komórkami zmniejszy potrzebę leczenia immunosupresyjnego przez resztę życia. Mechanizm działania polega na „nauczeniu” układu odpornościowego Pacjenta rozpoznawania przeszczepionego narządu. Dzięki temu organizm biorcy nie zaatakuje i nie odrzuci narządu dawcy. Niedługo zostanie przeprowadzonych więcej Badań Klinicznych, by potwierdzić i ostatecznie zatwierdzić autologiczną tolerancyjną terapię komórkową.

Kolejna ekscytująca wiadomość w transplantologii związana jest z tak znanym lekiem Prograf. Lek ten zawiera w swoim składzie cząsteczkę zwaną jako trakrolimus. Dotychczas dopuszczono go do stosowania u Pacjentów po przeszczepieniu wątroby, nerki lub serca. W 2021 roku ogłoszono, że FDA wyraziła zgodę na rozszerzenie zastosowania takrolimusu, o kolejne wskazania. Do dziś lek ten jest również pierwszym lekiem immunosupresyjnym zapobiegającym odrzuceniu przeszczepu płuc u dorosłych i Pacjentów pediatrycznych.

Czym są Badania Kliniczne?  

Badanie Kliniczne to badanie medyczne z udziałem ludzi (Pacjentów bądź Zdrowych Ochotników). Pacjenci uczestniczący w Badaniach Klinicznych przechodzą różnego rodzaju, szczegółowe oceny stanu swojego zdrowia. Badania Kliniczne zapewniają Pacjentowi odpowiednią i innowacyjną terapię, która wciąż jest w trakcie badania. Pacjent otrzymuje regularną i obiektywną opiekę zdrowotną, o ustalonych standardach międzynarodowych, dopasowaną do jego stanu zdrowia. Wszystkie procedury i oceny stanu zdrowia Pacjenta nic go nie kosztują.

Czy są jakieś Badania Kliniczne dotyczące przeszczepów?

Tak, są. W rzeczywistości bez nich nie byłoby dostępnych opcji dla Pacjentów z jakąkolwiek chorobą.

Jesteś zainteresowany udziałem w Badaniach Klinicznych dotyczących przeszczepów?

Po pierwsze – musisz wyrazić świadomą zgodę. Jest to proces, w ramach którego Lekarz dostarczy Ci pisemny dokument o nazwie Świadoma Zgoda. Formularz ten zawiera informacje dotyczące wszystkich procedur, w których Pacjent może uczestniczyć, w trakcie Badania Klinicznego. Pacjent i Lekarz omówią każdą część Badania, a Lekarz wyjaśni Pacjentowi wszystkie procedury, w których będzie on brał udział. Następnie Lekarz odpowie na wszystkie pytania Pacjenta. Jeżeli po dyskusji Pacjent zdecyduje się wziąć udział w Badaniu Klinicznym, Lekarz poprosi go o podpisanie Formularza Świadomej Zgody.

Na koniec Lekarz sprawdzi, czy spełniasz określone kryteria włączenia. Następnie, gdy potwierdzi, że Badanie Kliniczne jest dla Ciebie odpowiednie – możesz rozpocząć badaną terapię.

Pacjent w Badaniach Klinicznych 

Pacjenci mogą rozważać udział w Badaniach Klinicznych z bardzo różnych powodów. Niemniej obowiązkiem Badacza jest właściwe poinformowanie Pacjenta o szczegółach Badania i upewnienie się, że Pacjent dobrowolnie rozważa udział Badaniu Klinicznym. Oznacza to, że nie wywiera się na Pacjenta żadnej presji, a sam Pacjent doskonale rozumie badawczy aspekt interwencji.

Jako Uczestnik Badania Klinicznego musisz wiedzieć, że otrzymasz odpowiednią opiekę medyczną i będziesz na bieżąco informowany o swoim stanie zdrowia.

Opieka okazywana Pacjentowi jest istotną częścią Badań Klinicznych, a same Badania pozwalają Pacjentowi monitorować jego stan zdrowia. Wszystko to odbywa się w najbardziej innowacyjny i obiektywny sposób.

Pacjent biorący udział w Badaniu Klinicznym nie musi się martwić się o to, ile będą go kosztować badania i wizyty! Jako Pacjent w Badaniu Klinicznym nie tylko otrzymujesz wysokiej jakości opiekę zdrowotną, ale nie musisz za nią również płacić!

Biorąc udział w Badaniach Klinicznych przyczyniasz się do znalezienia nowych opcji terapeutycznych, które mogą być skuteczniejsze i bezpieczniejsze dla Pacjentów. To nie są tylko statystyki! Uczestnicząc w Badaniu Klinicznym pomagasz w rozwoju medycyny i poprawie jakości życia!

Bibliografia:

• https://remedhealth.com/en/treatments/transplantology
• https://www.midamericatransplant.org/news/what-are-6-organs-can-be-donated
• https://www.worldkidneyday.org/facts/topics/organ-donation/transplantation/
• https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1990/murray/biographical/
• https://www.organdonor.gov/learn/organ-donation-statistics
• https://www.biostock.se/en/2021/06/idogens-ceo-on-world-transplant-day-and-ido-t-against-organ-rejection/
• https://www.fda.gov/drugs/news-events-human-drugs/fda-approves-new-use-transplant-drug-based-real-world-evidence
• https://www.poltransplant.org.pl/index.html