Czy wiesz, czym jest otyłość?

Według Światowej Organizacji Zdrowia Otyłość (z łac. Obesitas) to nieprawidłowa lub nadmierna akumulacja tkanki tłuszczowej w organizmie, stanowiąca zagrożenie dla zdrowia i samopoczucia jednostki. W 1997 Światowa Organizacja Zdrowia uznała otyłość za chorobę przewlekłą.

Otyłość jest jedną z głównych przyczyn zgonów na całym świecie, ze względu na zagrożenia zdrowia i powiązane choroby, do których może prowadzić. Pod koniec XX wieku w medycynie zaczął obowiązywać termin – zespół metaboliczny. Zespół metaboliczny zwany jest również kwartetem śmiercionośnym, ze względu na współwystępowanie 4 objawów – otyłości, cukrzycy, nadciśnienia oraz wysokiego poziomu cholesterolu i trójglicerydów.

Rozpowszechnienie otyłości w Europie

Według aktualnych statystyk, w Polsce na otyłość cierpi 17,9% mężczyzn i 16,1% kobiet. Według tych samych statystyk z nadwagą zmaga się natomiast 47,3% Polaków i 32,2% Polek.

Polska zajmuje 52 miejsce w rankingu krajów z największym odsetkiem osób otyłych. Średni 24,63% naszych rodaków ma zbyt wysoką masę ciała.

Z danych Eurostatu za 2019 r. wynika, że 53% dorosłej populacji Unii Europejskiej ma nadwagę, a 17% z nich cierpi na bezsporną otyłość.

Jakie są przyczyny otyłości?

Patogeneza Otyłości jest złożona i determinowana przez trzy główne czynniki:

• Czynniki genetyczne,
• Czynniki środowiskowe, które wpływają na zewnętrzną ekspresję genów,
• Interakcja genów i ich zmiany z czynnikami środowiskowymi i dietą.

Powyższe czynniki w połączeniu z długim okresem nieadekwatnie wysokiej podaży kalorii i obniżonym wydatkowaniem energii torują drogę do rozwoju otyłości.

Rozpowszechnienie otyłości na całym świecie w ciągu ostatnich 30 lat doprowadziło do wyodrębnienia nowej dziedziny w endokrynologii – bariatrii. Dziedzina ta zajmuje się badaniem, diagnozowaniem i leczeniem otyłości oraz nadwagi. Stwierdzono, że tkanka tłuszczowa jest najbardziej produktywnym gruczołem dokrewnym w organizmie człowieka. Komórki tkanki tłuszczowej wydzielają ponad 200 hormonów, zwanych adipokinami. Pomimo kontroli wagi, adipokiny wpływają na różne procesy, takie jak metabolizm lipidów i glukozy, stany zapalne, odporność, reprodukcja, pamięć. W ten sposób determinują rozwój otyłości w różnych jej przejawach.

Objawy otyłości

Objawy otyłości mogą być różne. Decydują o nich współistniejące choroby Pacjenta. Większość Pacjentów ma pewne ogólne objawy, takie jak ucisk w obrębie wątroby i śledziony, łatwiejsze męczenie się, upośledzenie ruchomości, ociężałość i ból stawów (szczególnie w obrębie nóg), trudności w oddychaniu w pozycji poziomej, chrapanie, bezdech senny (zaburzenie, w którym występuje oddychanie zostaje przerwane podczas snu).

Konkretne objawy zależą od rodzaju współistniejących chorób związanych z otyłością. Na przykład u Pacjentów z nadciśnieniem – typowe są bóle i zawroty głowy.

W niealkoholowej chorobie wątroby tłuszczowej (NAFLD)- ociężałość i ból występują w prawym podżebrzu.

W przypadku zmian miażdżycowych objawy zależą od tego, które naczynia są dotknięte tymi zmianami. W miażdżycy naczyń nóg – występują przede wszystkim chłód i mrowienie w nogach, zmiany skórne, rozwój niegojących się ran (owrzodzenie podudzi). Kiedy dochodzi do rozwoju miażdżycy, w obrębie naczyń mózgowych, mogą występować zaburzenia poznawcze lub pamięci.

Problemy z płodnością są również typowe dla niektórych otyłych Pacjentek, ze względu na wystąpienie zaburzeń hormonalnych.

Jak diagnozuje się otyłość?

Diagnoza otyłości wymaga kompleksowego podejścia. By postawić diagnozę niezbędne jest sprawdzenie następujących wskaźników:

• Wyznaczanie Wskaźnika Masy Ciała – BMI (Body Mass Index),
• Testy laboratoryjne,
• Konsultacje Endokrynologa, Kardiologa lub innego Lekarza specjalisty,
• Po 2010 roku do diagnozy otyłości włączono badania genetyczne. Testy te dokładnie pokazują, czy u Pacjenta występuje dziedziczna predyspozycja do rozwoju otyłości i innych powiązanych chorób metabolicznych.

Wskaźnik masy ciała (BMI) jest szeroko stosowany do definiowania i klasyfikowania otyłości w praktyce klinicznej, ponieważ jest łatwy do obliczenia. Wskaźnik masy ciała to najłatwiejszy sposób oceny wagi Pacjenta. Oblicza się ją, dzieląc wagę osoby w kilogramach przez jej wzrost w metrach do kwadratu. Biorąc pod uwagę wyniki, wartości BMI można interpretować w następujący sposób:

• poniżej 18 – niedowaga,
• od 18 do 25 – średnia masa ciała,
• od 25 do 30 – nadwaga,
• od 30 do 35 – otyłość klasy 1 (niskie ryzyko),
• od 35 do 40 – Otyłość klasy 2 (umiarkowane ryzyko),
• powyżej 40 – otyłość klasy 3 (wysokie ryzyko).

BMI bardzo dobrze koreluje z ilością tkanki tłuszczowej w organizmie oraz ryzykiem rozwoju danej choroby. Ograniczenia w stosowaniu BMI związane są z faktem, że nie dostarcza on informacji o rozmieszczeniu tkanki tłuszczowej w organizmie. Oznacza to, że nie można odróżnić ilości tłuszczu od beztłuszczowej masy ciała. Dlatego należy go stosować ostrożnie u sportowców oraz osób starszych.

Inne wskaźniki antropometryczne obejmują pomiar grubości fałdu skórnego, obwodu talii, proporcji talia/biodra i talii/wzrostu. Stosowane są również metody szacowania składu ciała, takie jak dwuenergetyczna absorpcjometria rentgenowska (DXA) i impedancja bioelektryczna.

Inne kryteria oceny otyłości

Pozostałymi kryteriamy diagnostyki otyłości są:

• Obwód w pasie – u mężczyzn powyżej 94 cm, a u kobiet powyżej 80 cm,
• Podwyższone ciśnienie krwi – wartości powyżej 140/80 mmHg,
• Zwiększony poziom triglicerydów i obniżony poziom HDL,
• Podwyższony poziom cukru we krwi na czczo w insulinooporności i cukrzycy.

Topografia tkanki tłuszczowej (mapa tłuszczu) to nowsza i bardziej precyzyjna metoda szacowania rozmieszczenia tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka. Jest dokładniejszy niż BMI, ponieważ szczegółowo pokazuje gdzie zlokalizowana jest tkanka tłuszczowa. Dzięki zastosowaniu topografii tkanki tłuszczowej można łatwo zidentyfikować Pacjentów, którzy są na granicy nadwagi lub otyłości, wizualnie wyglądają na szczupłych i mają prawidłowy wskaźnik BMI.

Leczenie otyłości

Leczenie otyłości ukierunkowane jest na cztery główne czynniki:

• Zmiana stylu życia – zdrowa dieta i odpowiednia ilość aktywności fizycznej,
• Terapia behawioralna,
• Leczenie farmakologiczne,
• Chirurgiczne leczenie otyłości – operacja bariatryczna.

Aktualne wytyczne zalecają leczenie farmakologiczne oraz wprowadzenie zrównoważonej diety i optymalnej ilości aktywności fizycznej.

Najczęściej stosowanymi lekami u Pacjentów z otyłością są:

• Orlistat, jest selektywnym, długo działającym inhibitorem lipazy trzustkowej. Zmniejsza wchłanianie tłuszczu w jelitach,
• Liraglutyd, jest agonistą receptora glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1), który hamuje apetyt,
• Połączenie naltreksonu i bupropionu stosuje się w leczeniu uzależnienia od alkoholu lub opioidów, w depresji oraz u Pacjentów, którzy próbują rzucić palenie. Pobudzanie neuronów w podwzgórzu zmniejsza apetyt i pobór energii oraz zwiększa wydatek energetyczny. Leczenie tym lekiem dopuszczone jest do stosowania u Pacjentów z BMI > 30 oraz u Pacjentów z BMI > 27, którzy cierpią na choroby współistniejące, takie jak nadciśnienie, cukrzyca typu 2 i inne. Jeżeli po trzech miesiącach od rozpoczęcia leczenia farmakologicznego nie osiągnięto co najmniej 5% redukcji masy ciała, Pacjent musi zaprzestać przyjmowania tych leków.

Innowacje w leczeniu otyłości

Oprócz ciągłych badań nad nowymi lekami, które mają przyczynić się do opanowania nadwagi, naukowcy starają się znaleźć również rozwiązania niefarmakologiczne. Badane są różne urządzenia, np. zegarek zakładany na nadgarstek Pacjenta, aby mógł w łatwy sposób monitorować i kontrolować dzienne spożycie i wydatkowanie kalorii.

Nie można pominąć również tego, jak zaawansowana jest chirurgia w tej dziedzinie – chirurgia bariatryczna/metaboliczna. Interwencja chirurgiczna jest najskuteczniejszym podejściem do leczenia otyłości w przypadkach, gdy wszystkie inne dotychczas stosowane metody zawiodły. Istnieją różne możliwości interwencji chirurgicznej, u Pacjentów otyłych. Chociaż stosowane od wielu lat, procedury chirurgiczne u Pacjentów z problemami z masą ciała są nadal przedmiotem Badań Klinicznych. A wszystko po to, aby znaleźć jeszcze bardziej skuteczne i mniej inwazyjne sposoby, które zapewniają lepsze rezultaty u Pacjentów.

Czym są Badania Kliniczne?  

Badanie Kliniczne to badanie medyczne z udziałem ludzi. Pacjenci oraz Zdrowi Ochotnicy, uczestniczący w Badaniach Klinicznych przechodzą liczne oceny stanu swojego zdrowia. Badania Kliniczne zapewniają Pacjentowi odpowiednią i innowacyjną terapię, która wciąż jest w trakcie badania. Ponadto Pacjent otrzymuje regularną i obiektywną opiekę zdrowotną, o ustalonych standardach międzynarodowych, dostosowaną do jego stanu zdrowia. Wszystkie procedury i oceny stanu zdrowia Pacjenta nic go nie kosztują.

Czy są jakieś Badania Kliniczne dotyczące leczenia otyłości?

Tak, są. W rzeczywistości bez nich nie byłoby dostępnych opcji dla Pacjentów z jakąkolwiek chorobą.

Jesteś zainteresowany udziałem w Badaniach Klinicznych dotyczących otyłości?

Po pierwsze – musisz wyrazić świadomą zgodę. Jest to proces, w ramach którego Lekarz dostarczy Ci pisemny dokument o nazwie Świadoma Zgoda. Formularz ten zawiera informacje dotyczące wszystkich procedur, w których Pacjent może uczestniczyć w trakcie Badania Klinicznego. Pacjent i Lekarz omówią każdą część Badania. Lekarz ponadto wyjaśni Pacjentowi wszystkie procedury, w których będzie brał udział. Następnie Lekarz odpowie na wszystkie pytania Pacjenta. Jeżeli po dyskusji Pacjent zdecyduje się wziąć udział w Badaniu Klinicznym, Lekarz poprosi go o podpisanie Formularza Świadomej Zgody.

Na koniec Lekarz sprawdzi, czy spełniasz określone kryteria włączenia. Gdy potwierdzi, że Badanie Kliniczne jest dla Ciebie odpowiednie – możesz rozpocząć badaną terapię.

Pacjent – ​​Opieka oraz wkład osobisty!  

Otyłość i nadwaga mogą powodować powikłania związane z wieloma układami i narządami, w tym układem hormonalnym, rozrodczym i krążenia.

Mogą być różne powody, dla których Pacjenci rozważają swój udział w Badaniach Klinicznych. Jednak obowiązkiem Badacza jest właściwe poinformowanie Pacjenta o wszystkich aspektach uczestnictwa w Badaniu, w odniesieniu do jego specyfiki. Badacz musi upewnić się, że Pacjent rozważa swój udział w sposób dobrowolny. Oznacza to, że nie wywiera się na Pacjenta żadnej presji, a on doskonale rozumie wszystkie aspekt tej decyzji.

Jako Uczestnik Badania Klinicznego musisz wiedzieć, że otrzymasz odpowiednią opiekę medyczną i będziesz na bieżąco informowany o swoim stanie zdrowia.

Opieka medyczna okazywana Pacjentowi jest istotną częścią Badań Klinicznych. Ponadto Badania Kliniczne pozwalają Pacjentowi monitorować stan jego zdrowia, w sposób bardziej pogłębiony, niż ma to miejsce w podstawowej opiece zdrowotnej. Wszystko to odbywa się w sposób najbardziej innowacyjny i obiektywny.

Jeżeli jesteś Uczestnikiem Badania Klinicznego, w ramach środków bezpieczeństwa w Badaniach Klinicznych otrzymujesz wysokiej jakości opiekę medyczną, za którą nie musisz płacić!

Bibliografia:

• https://www.who.int/health-topics/obesity
• https://worldpopulationreview.com/country-rankings/obesity-rates-by-country
• https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
• https://www.medinfo.bg/spisanie/2020/1/statii/lechenie-na-zatlystjavaneto-3072
• https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/nutritional/obesity