Czy wiesz, czym jest endometrioza?

Endometrioza to choroba, w której tkanka endometrium znajduje się w nietypowej dla siebie lokalizacji. Endometrium jest to błona śluzowa wyścielająca macicę. Kiedy komórki tej warstwy znajdują się w innym miejscu niż prawidłowo, mówimy o endometriozie. Odkładanie się tkanki endometrium możne zachodzić w różnych miejscach, najczęściej w okolicy narządów płciowych i otrzewnej miednicy – ​​tzw. endometrioza narządów płciowych. Istnieje również endometrioza pozagenitalna, która występuje rzadziej – na jelitach, moczowodach, pęcherzu moczowym, przeponie i płucach.

Ważne dla Pacjentek z endometriozą jest to, że oprócz okresowego nieznośnego bólu, szczególnie w cyklu miesięcznym, zaburzenie to może również powodować bezpłodność.

Rozpoznanie endometriozy u Pacjentek zwykle zajmuje 7-10 lat od wystąpienia pierwszych objawów. Wynika to z braku świadomości tej choroby i małego doświadczenia specjalistów. Ponadto wiele objawów jest niespecyficznych i nakłada się na inne schorzenia, co często prowadzi do błędnej diagnozy i definiowania bólu związanego z endometriozą jako „elementu bycia kobietą”. Co więcej, nie ma łatwej do zastosowania i jednocześnie dokładnej metody wykrywania endometriozy.

Częstość występowania endometriozy

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) około 10% dziewcząt i kobiet na całym świecie cierpi na endometriozę. Innymi słowy – jest to aż około 190 milionów kobiet. Choroba najczęściej diagnozowana jest u Pacjentek w wieku od 15 do 49 lat.

Badania pokazują, że endometrioza występuje u 50 do 60% kobiet, które doświadczają przewlekłego bólu miednicy. Ponadto stwierdzono, że od 25% do 50% kobiet mających trudności z zajściem w ciążę również cierpi na endometriozę.

Jakie są przyczyny endometriozy?

Niestety, naukowcy wciąż nie mogą ustalić dokładnych przyczyn rozwoju choroby. Dlatego prowadzone są długoterminowe badania, mające za cel ustalenie, co wywołuje tą chorobę. Obecnie uważa się, że głównymi przyczynami endometriozy są:

• Predyspozycje genetyczne,
• Regurgitacja – wsteczna menstruacja. Występuje, gdy krew menstruacyjna zawierająca komórki endometrium przepływa z powrotem przez jajowody (zamiast znaleźć ujście w pochwie) do jamy miednicy,
• Metaplazja – komórki poza macicą zmieniają się w komórki przypominające endometrium i zaczynają rosnąć,
• Niektóre komórki macierzyste powodują rozprzestrzenianie się choroby w organizmie poprzez naczynia krwionośne i limfatyczne.

Ponieważ poziom hormonów silnie wpływa na endometriozę, choroba jest „aktywowana” w cyklu miesięcznym kobiety i dlatego właśnie wtedy powoduje typowe objawy, przede wszystkim ból.

Endometrioza dzieli się na trzy typy:

• Endometrioza powierzchowna – jest to najczęstszy rodzaj endometriozy. W takich przypadkach tkanka endometrium przyczepia się do zewnętrznej ściany narządów,
• Torbiele endometrialne jajników – są to torbiele wypełnione krwią menstruacyjną,
• Głęboka endometrioza – proces rozwija się głęboko w ścianach narządów. Jest to najbardziej bolesny rodzaj endometriozy. Znacząco obniża jakość życia Pacjentek, powodując bóle głowy, miednicy, depresję i niepokój, niezdolność do wykonywania codziennych czynności w pracy/szkole, sporcie, a nawet minimalnego ruchu.

Objawy endometriozy

Stadium zaawansowania endometriozy nie jest wprost związane z nasileniem objawów. Dzieje się tak, ponieważ łagodne przypadki endometriozy mogą powodować poważne objawy, podczas gdy zaawansowana endometrioza może nie dawać prawie żadnych objawów choroby. Endometrioza może powodować bardzo różne obiawy, u różnych kobiet. Jednak tylko niektóre z nich są bezpośrednio związane z żeńskim układem rozrodczym:

• Silny ból przed i w trakcie cyklu miesięcznego,
• Ból podczas stosunku płciowego,
• Rozwój torbieli wokół narządów rozrodczych,
• Częste infekcje pochwy,
• Zaburzenia w czasie trwania cyklu miesiączkowego,
• Trudności w zajściu w ciążę, m.in. niemożliwość i bezpłodność.

Jak wynika z artykułu, wiodącym objawem endometriozy jest ból. Ból zaczyna się 1-2 dni przed miesiączką i słabnie wraz z jej końcem. Typowe dla bólu endometrialnego jest to, że nie uśmierzają go leki przeciwbólowe.

U Pacjentek z endometriozą obserwuje się plamienia przedmiesiączkowe i pomiesiączkowe, ból podczas owulacji i krwawienie z pochwy.

Zdarza się również, że Pacjentki skarżą się również na dyspareunię – ból podczas stosunku.

Jeśli pęcherz jest zaatakowany chorobą, pojawia się stan zwany krwiomoczem (krew w moczu).

Istnieją inne niespecyficzne oznaki, dzięki którym można rozpoznać endometriozę. Typowym przykładem jest obniżona odporność, która jest spowodowana wyczerpaniem organizmu w walce z endometriozą. Prowadzi to również do częstych chorób, spowodowanych różnymi infekcjami.

Niektóre Pacjentki z endometriozą cierpią także na wahania nastroju, w tym depresję i silny lęk, spowodowane zmianą poziomu hormonów. Zmiany hormonalne mogą również prowadzić do wystąpienia problemów z tarczycą.

W bardzo niewielu przypadkach endometrioza przebiega bezobjawowo. Zazwyczaj zaburzenie objawia się szerokim spektrum objawów, przez co jest tak trudne do zdiagnozowania.

Diagnostyka endometriozy

Po badaniu u specjalisty – ginekologa, Pacjentce zazwyczaj przypisywany jest zestaw badań, w skład którego wchodzą:

• Diagnostyka obrazowa – MRI, USG (przezpochwowe),
• Badania laboratoryjne – m.in. poziomy hormonów zgodnie z cyklem miesięcznym,
• Laparoskopia endoskopowa – jest to zabieg małoinwazyjny o wynikach zarówno diagnostycznych, jak i terapeutycznych. Najpierw badane są organy rozrodcze bezpośrednio z jamy brzusznej wraz z otaczającymi je narządami. W trakcie zabiegu należy pobrać próbkę tkanki do badania histologicznego. Jeśli badanie histopatologiczne potwierdzi endometriozę, chirurg może podczas zabiegu skorzystać z jednej z metod usunięcia dotkniętych chorobą tkanek.

Leczenie endometriozy

Nie ma uniwersalnej recepty na leczenie tej choroby. Obecnie w leczeniu endometriozy specjaliści stosują leki, zabiegi chirurgiczne lub połączenie obu.

Zazwyczaj farmakoterapia jest pierwszą linią leczenia. Obejmuje terapię hormonalną, która jest rodzajem pigułki antykoncepcyjnej. Do tej grupy należą doustne środki antykoncepcyjne, takie jak octan medroksyprogesteronu, agonista hormonu uwalniającego gonadotropiny (GnRHa) i preparaty progesteronu (Dienogest).

W walce z endometriozą stosuje się również lek o nazwie Danazol. Jest to pochodna androgenu, która tworzy pseudomenopauzę w celu stłumienia objawów choroby. Należy pamiętać, że może być stosowany tylko wtedy, gdy kobieta nie planuje ciąży w najbliższym czasie.

Inną opcją dla Pacjentki jest zastosowanie wkładki wewnątrzmacicznej z lewonorgestrelem, zmniejszającej ból.

Leczenie chirurgiczne jest stosowane w cięższych przypadkach, w których żaden lek skutecznie nie wpływa na zmniejszenie objawów choroby.

Trzeba również zaznaczyć, że ciąża i menopauza jako procesy fizjologiczne „leczą” endometriozę. Ze względu na znaczne zmiany poziomu hormonów w organizmie w tych okresach, objawy endometriozy zmniejszają się lub ustępują na długi czas. Nie oznacza to jednak, że systematyczna kontrola nie jest konieczna.

Proszę wziąć pod uwagę, że wszystkie wymienione w powyższym punkcie terapie i metody leczenia choroby mają charakter jedynie informacyjny. Mają one na celu opisanie obecnych opcji leczenia, dostępnych dla Pacjentów. Dlatego przed zastosowaniem jakichkolwiek leków skonsultuj się z Lekarzem.

Innowacje w leczeniu endometriozy

Jedną z najbardziej obiecujących metod obecnie badanych w Badaniach Klinicznych jest terapia nanocząsteczkami. Obecnie prowadzone są Badania przedkliniczne, w których nanocząsteczki tlenku żelaza podawane są dożylnie. Następnie są one deponowane w miejscach dotkniętych endometriozą. Osadzanie tych cząsteczek pomaga dokładnie zlokalizować i wykryć procesy chorobowe za pomocą MRI. Następnie nanocząsteczki zgromadzone w zmianach są wystawiane na działanie zmiennego pola magnetycznego. Działanie to powoduje podniesienie temperatury nanocząstek do 49 stopni Celsjusza. Dzięki zastosowaniu wysokiej temperatury proces ten pozwala usunąć tkanki dotknięte endometriozą, bez konieczności przeprowadzania zabiegu chirurgicznego.

Poza wspomnianymi nanocząsteczkami, Badania Kliniczne dotyczą obecnie zastosowanie czynnika martwicy nowotworu – TNF-α u Pacjentek z endometriozą.

Część już zatwierdzonych leków, stosowanych w innych chorobach dostarcza zachęcających danych, wskazujących na ich potencjalny, skuteczny wpływ na endometriozę. Niektóre z tych leków to:

• Chinagolid – selektywny agonista receptorów dopaminowych D2,
• Simwastatyna, Atorwastatyna – leki obniżające poziom lipidów,
• Pentoksyfilina – lek do leczenia chorób naczyniowych.

Czym są Badania Kliniczne?  

Badanie Kliniczne to badanie medyczne, z udziałem ludzi. Pacjenci uczestniczący w Badaniach Klinicznych przechodzą różnego rodzaju oceny swojego stanu zdrowia. Badania Kliniczne zapewniają Pacjentowi dostęp do odpowiedniej i innowacyjnej terapii, która wciąż jest badana. Pacjent otrzymuje regularną i obiektywną opiekę zdrowotną, o ustalonych standardach międzynarodowych, dopasowaną do jego aktualnego stanu zdrowia. Wszystkie procedury i oceny stanu zdrowia Pacjenta, w ramach Badań Klinicznych, nic go nie kosztują.

Czy są jakieś Badania Kliniczne dotyczące endometriozy?

Tak, są. W rzeczywistości bez nich nie byłoby dostępnych opcji dla Pacjentów z jakąkolwiek chorobą.

Jesteś zainteresowany udziałem w Badaniach Klinicznych dotyczących endometriozy?

Po pierwsze – musisz wyrazić świadomą zgodę. Jest to proces, w ramach którego Lekarz dostarczy Ci pisemny dokument o nazwie Świadoma Zgoda. Formularz ten zawiera informacje dotyczące wszystkich procedur, w których Pacjent może uczestniczyć w trakcie Badania Klinicznego. Pacjent i Lekarz omówią każdą część Badania. Lekarz wyjaśni Pacjentowi wszystkie procedury, w których będzie brał udział. Następnie Lekarz odpowie na wszystkie pytania Pacjenta. Jeżeli po dyskusji Pacjent zdecyduje się wziąć udział w Badaniu Klinicznym, Lekarz poprosi go o podpisanie Formularza Świadomej Zgody.

Na koniec Lekarz sprawdzi, czy spełniasz określone kryteria włączenia. Następnie, gdy potwierdzi, że Badanie Kliniczne jest dla Ciebie odpowiednie – możesz rozpocząć badaną terapię.

Pacjent – ​​Opieka oraz wkład osobisty!  

Endometrioza jest chorobą, która jest ciężka do zdiagnozowania, lecz w namacalny sposób obniża komfort życia Pacjentek nią dotkniętych.

Mogą być różne powody, dla których Pacjenci rozważają swój udział w Badaniach Klinicznych. Jednak obowiązkiem Badacza jest właściwe poinformowanie Pacjenta o wszystkich aspektach uczestnictwa w Badaniu, w odniesieniu do jego specyfiki. Badacz musi upewnić się, że Pacjent rozważa swój udział w sposób dobrowolny. Oznacza to, że nie wywiera się na Pacjenta żadnej presji, a on doskonale rozumie wszystkie aspekt tej decyzji.

Jako Uczestnik Badania Klinicznego musisz wiedzieć, że otrzymasz odpowiednią opiekę medyczną i będziesz na bieżąco informowany o swoim stanie zdrowia.

Opieka medyczna okazywana Pacjentowi jest istotną częścią Badań Klinicznych. Ponadto Badania Kliniczne pozwalają Pacjentowi monitorować stan jego zdrowia, w sposób bardziej pogłębiony, niż ma to miejsce w podstawowej opiece zdrowotnej. Wszystko to odbywa się w sposób najbardziej innowacyjny i obiektywny.

Jeżeli jesteś Uczestnikiem Badania Klinicznego, w ramach środków bezpieczeństwa w Badaniach Klinicznych otrzymujesz wysokiej jakości opiekę medyczną, za którą nie musisz płacić!

Bibliografia: 

• https://www.advancedgynaecologymelbourne.com.au/endometriosis/diagnosis
• https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/endometriosis
• https://www.myendometriosisteam.com/resources/endometriosis-facts-and-statistics
• https://www.medinfo.bg/spisanie/2014/8/statii/endometrioza-1733
• Grzegorz H. Bręborowicz (red.), Położnictwo i ginekologia, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, ISBN 83-200-3443-4.