Czy wiesz, czym są pneumokoki?

Streptococcus pneumoniae to bakteria, znana również jako Pneumokoki. Zostały one odkryte w 1800 roku. Już wtedy te bakterie powiązywano z czynnikami wywołującymi zapalenie płuc (zakaźna, zaraźliwa choroba zapalna płuc).

Zakażenia wywołane przez Streptococcus pneumoniae określa się mianem choroby pneumokokowej. W zależności od dotkniętych narządów lub układów, wywołują one następujące choroby:

• W przypadku zajętych jam przynosowych – zapalenie zatok,
• Jeśli dotyczą ucha – zapalenie ucha,
• Jeśli dotyczą gardła – zapalenie gardła,
• W przypadku infekcji dróg oddechowych – zapalenie oskrzeli, zapalenie tchawicy, zapalenie płuc,
• Jeśli infekcja dotyczy mózgu i tkanki rdzenia kręgowego – zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
• W przypadku infekcji uogólnionej (bakterie występują we krwi) – bakteriemia i posocznica (sepsa).

Rzadziej Streptococcus pneumonia może powodować choroby, takie jak septyczne zapalenie stawów, zapalenie otrzewnej lub zapalenie wsierdzia.

Bakterie Streptococcus pneumoniae wywołują chorobę pneumokokową, jednak często występują one również w drogach oddechowych zdrowych ludzi, zwłaszcza dzieci.

Pacjenci z chorobą pneumokokową mogą przenosić bakterie na inne osoby poprzez kaszel lub kichanie. W ciężkich przypadkach choroba pneumokokowa może prowadzić do utraty słuchu, uszkodzenia mózgu i śmierci.

Streptococcus pneumoniae jest kojarzony jako główna przyczyna zapalenia płuc i bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci w wieku poniżej 5 lat i starszej populacji. Częstość występowania jest najwyższa u dzieci poniżej 2 roku życia i u osób powyżej 65 roku życia.

Częstość występowania chorób wywołanych przez Streptococcus pneumoniae

Większość chorób pneumokokowych występuje częściej w krajach o niskich i średnich dochodach. Dzieje się tak, ponieważ mniej populacji ma dostęp do programów szczepień przeciwko pneumokokom.

W umiarkowanie rozwiniętych częściach świata choroba pneumokokowa występuje częściej w sezonie zimowym i wczesną wiosną.

Streptococcus pneumoniae jest główną przyczyną bakteryjnego zapalenia płuc u dzieci – choroby o bardzo ciężkim przebiegu. Jest to również główna przyczyna zgonów z powodu infekcji u dzieci na całym świecie. Statystyki wskazują, że zapalenie płuc odpowiada za 14% wszystkich zgonów dzieci poniżej 5 roku życia.

Do grup wiekowych Pacjentów wysokiego ryzyka, u których częściej obserwuje się zakażenie pneumokokami należą:

• Dzieci poniżej 5 roku życia,
• Dorośli powyżej 55 roku życia.

Według innego wiarygodnego źródła – Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Streptococcus pneumoniae jest najczęstszą przyczyną pozaszpitalnego zapalenia płuc.

Przyczyny choroby

Streptococcus pneumoniae to Gram-dodatnie, kuliste bakterie połączone w łańcuchy, należące do rodzaju pacierkowców. Istnieje ponad 100 znanych serotypów tej bakterii, które mogą być przyczyną choroby pneumokokowej.

Pneumokoki są powszechnymi mieszkańcami dróg oddechowych. W zależności od populacji i środowiska, bakterie można wyizolować z nosogardzieli u 5-90% zdrowych osób. Ponadto nosicielami może być od 20-60% dzieci w wieku szkolnym.

Niektórzy ludzie są bezobjawowymi nosicielami tej bakterii. Mimo to, bakterie te mogą być wysoce zaraźliwe dla otoczenia.

Zwykle idealne warunki do zakażenia paciorkowcami to połączenie: kontaktu Pacjenta z bakterią oraz osłabiona odporność.

Na chorobę pneumokokową możesz poważnie zachorować, nawet jeśli jesteś w doskonałym zdrowiu.

Ponadto przyczyną wysokiego poziomu zakaźnych pneumokoków są następujące toksyny i enzymy bakteryjne:

• Streptolizyna,
• Toksyna erytrogenna,
• Streptokinaza,
• Hialuronidaza.

Paciorkowce to wysoce oporne mikroorganizmy. Ponadto mogą utrzymywać się w ropie lub plwocinie nawet przez kilka miesięcy. Jednak wiele środków dezynfekujących zabija te bakterie w ciągu kilku minut.

Objawy

Paciorkowce przylegają do komórek dróg oddechowych, a następnie uszkadzają te komórki. W konsekwencji, proces zakaźny powoduje typowe zmiany obserwowane u Pacjentów, takie jak obrzęk, zaczerwienienie i białe blaszki.

Objawy infekcji pneumokokowej mogą być różne, w zależności od występowania choroby, w danej części organizmu i mogą obejmować:

• Gorączkę,
• Kaszel,
• Duszność,
• Ból w klatce piersiowej,
• Sztywność szyi,
• Przyspieszone bicie serca (tachykardia),
• Dezorientację,
• Zwiększoną wrażliwość na światło,
• Ból w stawach,
• Dreszcze,
• Bóle uszu,
• Bezsenność i drażliwość.

Udowodniono, że zapalenie ucha środkowego należy do dominujących objawów klinicznych. Niemniej, bakterie często rozprzestrzeniają się na inne narządy i układy po początkowym zakażeniu górnych dróg oddechowych. W konsekwencji paciorkowce są najczęstszą przyczyną bakteryjnego zapalenia płuc.

Diagnostyka

Lekarzem specjalistą, który zajmuje się infekcjami pneumokokowymi są pulmonolog, otolaryngolog (laryngolog) lub specjalista chorób zakaźnych. Lekarz zapyta chorego o wszystkie obecne objawy. Po badaniu, według uznania specjalisty, Pacjentowi mogą zostać zlecone następujące badania:

• Morfologia krwi,
• Równowaga kwasowo-zasadowa,
• Diagnostyka obrazowa – RTG klatki piersiowej lub komputerowa tomografia osiowa (CAT),
• Badanie mikrobiologiczne – ma na celu ustalenie dokładnego czynnika sprawczego. Próbkę materiału najczęściej pobiera się z wydzieliny lub plwociny Pacjenta,
• Antybiogram – metoda, za pomocą której bada się wrażliwość potwierdzonego bakteryjnego czynnika sprawczego na różne grupy antybiotyków.

Leczenie

Najskuteczniejszymi lekami w leczeniu choroby pneumokokowej są antybiotyki o szerokim spektrum działania. Są to leki, które można podawać doustnie i pozajelitowo. Wśród najczęściej stosowanych antybiotyków są:

• Penicyliny – Amoksycylina, Ampicylina,
• Cefalosporyny – Cefotaksym, Cefotaksym,
• Makrolidy – Azytromycyna, Klarytromycyna,
• Chinolony – Ciprofloksacyna, Lewofloksacyna.

W celu łagodzenia objawów infekcji można zastosować również następujące grupy leków:

• Środki przeciwgorączkowe,
• Środki przeciwbólowe,
• Środki zmniejszające przekrwienie nosa,
• Leki przeciwkaszlowe lub wykrztuśne,
• Immunostymulanty,
• Probiotyki do regeneracji flory jelitowej po przyjęciu antybiotyków.

Proszę wziąć pod uwagę, że wszystkie wymienione w powyższym punkcie leki i metody leczenia mają jedynie charakter informacyjny. Mają one jedynie na celu przedstawienie obecnych opcji leczenia. Dlatego przed podaniem jakichkolwiek leków skonsultuj się z Lekarzem.

Zapobieganie zakażeniom

Infekcje paciorkowcowe mają tendencję do rozprzestrzeniania się na inne narządy i układy, prowadząc do trwałego ich uszkodzenia. Z tego powodu szczepionki przeciwko paciorkowcom są z coraz szerzej stosowane, jako profilaktyka zakażeń.

W Polsce szczepionki przeciwko paciorkowcom znalazły się w obowiązkowym kalendarzu szczepień. Darmową szczepionką, w ramach tego kalendarza, jest 10-walentna szczepionka Synflorix. Możliwe jest również wykonanie szczepienia obowiązkowego szczepionką 13-walentną Prevenar-13, jednak jest to szczepionka nierefundowana. W ogólnej populacji pediatrycznej, obowiązkowe szczepienia na pneumokoki realizowane są w schemacie 2+1 (w 2 i 4 miesiący życia oraz pomiędzy 13, a 15 miesiącem życia).

Szczepionki przeciwko paciorkowcom są wielowalentne, skierowane przeciwko wielu, szeroko rozpowszechnionym szczepom pneumokoków, które mogą powodować różne infekcje. Szczepienie jest jedyną niezawodną metodą zapobiegania zapaleniu płuc wywołanemu przez Streptococcus pneumoniae.

Aby dowiedzieć się więcej o szczepionkach, najlepiej skontaktować się z lekarzem i poprosić o dostępne szczepionki przeciwko paciorkowcom lub zajrzeć na stronę https://szczepienia.pzh.gov.pl/. Na podstawie Twojego stanu zdrowia Ty i Twój Lekarz możecie omówić najbardziej odpowiedni dla Ciebie zastrzyk.

Innowacje w leczeniu zakażeń wywołanych przez Streptococcus pneumoniae

W ciągu ostatnich dziesięciu lat przeprowadzono szeroko zakrojone Badania Kliniczne, aby znaleźć nowe sposób na zapobieganie ciężkim infekcjom pneumokokowym. Głównym ich celem jest stymulacja układu odpornościowego Pacjenta, a także opracowanie nowych środków przeciwbakteryjnych.

Wzmocnienie układu odpornościowego Pacjenta można osiągnąć poprzez aktywne modulowanie jego odporności, głównie poprzez zastosowanie selektywnych przeciwciał. Ze względu na rosnącą odporność na pneumokoki naukowcy badają analogi niektórych już zatwierdzonych antybiotyków.

Czym są Badania Kliniczne?  

Badanie Kliniczne to badanie medyczne z udziałem ludzi (Pacjentów bądź Zdrowych Ochotników). Pacjenci uczestniczący w Badaniach Klinicznych przechodzą różnego rodzaju, szczegółowe oceny stanu swojego zdrowia. Badania Kliniczne zapewniają Pacjentowi odpowiednią i innowacyjną terapię, która wciąż jest w trakcie badania. Pacjent otrzymuje regularną i obiektywną opiekę zdrowotną, o ustalonych standardach międzynarodowych, dopasowaną do jego aktualnego stanu zdrowia. Wszystkie procedury i oceny stanu zdrowia Pacjenta, w ramach Badań Klinicznych, nic go nie kosztują.

Czy są jakieś Badania Kliniczne dotyczące pneumokoków?

Tak, są. W rzeczywistości bez nich nie byłoby dostępnych opcji dla Pacjentów z jakąkolwiek chorobą.

Jesteś zainteresowany udziałem w Badaniach Klinicznych dotyczących infekcji pneumokokowych?

Po pierwsze – musisz wyrazić świadomą zgodę. Jest to proces, w ramach którego Lekarz dostarczy Ci pisemny dokument o nazwie Świadoma Zgoda. Formularz ten zawiera informacje dotyczące wszystkich procedur, w których Pacjent może uczestniczyć, w trakcie Badania Klinicznego. Pacjent i Lekarz omówią każdą część Badania, a Lekarz wyjaśni Pacjentowi wszystkie procedury, w których będzie on brał udział. Następnie Lekarz odpowie na wszystkie pytania Pacjenta. Jeżeli po dyskusji Pacjent zdecyduje się wziąć udział w Badaniu Klinicznym, Lekarz poprosi go o podpisanie Formularza Świadomej Zgody.

Na koniec Lekarz sprawdzi, czy spełniasz określone kryteria włączenia. Następnie, gdy potwierdzi, że Badanie Kliniczne jest dla Ciebie odpowiednie – możesz rozpocząć badaną terapię.

Pacjent w Badaniach Klinicznych 

Streptococcus pneumoniae to bakteria z grupy paciorkowców, znana potocznie pod nazwą pneumokoki. Bakteria ta jest szczególnie niebezpieczna dla dzieci poniżej 2 roku życia oraz dla osób starszych, posiadających osłabiony układ odpornościowy. Na ten moment jedyną skuteczną metodą prewencji zakażeń pneumokokami jest szczepionka.

Pacjenci mogą rozważać udział w Badaniach Klinicznych z bardzo różnych powodów. Niemniej obowiązkiem Badacza jest właściwe poinformowanie Pacjenta o szczegółach Badania i upewnienie się, że Pacjent dobrowolnie rozważa udział danym Badaniu Klinicznym. Oznacza to, że nie wywiera się na Pacjenta żadnej presji, a sam Pacjent doskonale rozumie badawczy aspekt interwencji.

Jako Uczestnik Badania Klinicznego musisz wiedzieć, że otrzymasz odpowiednią opiekę medyczną i będziesz na bieżąco informowany, o swoim stanie zdrowia.

Opieka okazywana Pacjentowi jest istotną częścią Badań Klinicznych, a same Badania pozwalają Pacjentowi monitorować jego stan zdrowia. Wszystko to odbywa się w najbardziej innowacyjny i obiektywny sposób.

Pacjent biorący udział w Badaniu Klinicznym nie musi się martwić się o to, ile będą go kosztować badania i wizyty. Jako Pacjent w Badaniu Klinicznym nie tylko otrzymujesz wysokiej jakości opiekę zdrowotną, ale nie musisz za nią również płacić.

Biorąc udział w Badaniach Klinicznych przyczyniasz się do znalezienia nowych opcji terapeutycznych, które mogą być skuteczniejsze i bezpieczniejsze dla Pacjentów. To nie są tylko statystyki! Uczestnicząc w Badaniu Klinicznym pomagasz w rozwoju medycyny i poprawie jakości życia ludzi na całym świecie!

Bibliografia:

• https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fcimb.2022.824788/full
• https://www.cdc.gov/pneumococcal/clinicians/streptococcus-pneumoniae.html
• https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/streptococcus-pneumoniae
• https://szczepienia.pzh.gov.pl/